2234

Examining The Effect of Power of Habit on Tax Behavior

دكتري تخصصي

علوم اقتصادي گرايش اقتصاد بخش عمومي

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1404

1404/12/24

دكتر يگانه موسوي جهرمي، دكتر مژگان معلمي

دكتر سحر دهقان

Behavioral Economics, Tax Behavior, Power of Habit, Cognitive Biases, Choice Test

فرار مالياتي به عنوان يكي از جرايم اقتصادي افراد و تمكين مالياتي به عنوان يكي از وظايف اقتصادي افراد، رفتار اقتصادي متاثر از فرهنگ آنها در هر جامعه¬اي است. از آنجا كه بخشي از فرهنگ توسط عادات ايجاد مي¬شود؛ بنابراين اگر بتوان افراد جامعه را به اين باور رساند كه تمكين مالياتي يك عادت صحيح است؛ آنها تمكين مالياتي را به رفتار دائمي خود تبديل مي¬كنند. با توجه به اينكه تا به حال پژوهش مدوني در مورد نقش قدرت عادت بر رفتار مالياتي انجام نگرفته است پژوهش حاضر با هدف شناسائي عوامل رفتاري موثر بر تغيير عادت فرار مالياتي به عادت تمكين مالياتي؛ در چارچوب اقتصاد رفتاري انجام گرفت. پس از مطالعه ادبيات مربوطه، انجام مصاحبه با كارشناسان مالياتي و صنوف مختلف، هشت سوگيري شناختي به عنوان مولفه¬هاي موثر در رفتار مالياتي شناسايي شدند كه با در نظر گرفتن تعداد سطوح هر مولفه، 21000 حالت انتخاب به¬وجود آمد. ازاينرو، بر اساس روش «D-بهينه» و با استفاده از نرم افزار SAS، ده كارت انتخاب طراحي شد. سپس اطلاعات مورد نياز از طريق پرسشنامه طراحي و توزيع شده ميان موديان مالياتي حقيقي فعال در سال¬هاي 1402 و 1403 در شهر تبريز جمع¬آوري شد. در نهايت با استفاده از روش لاجيت ترتيبي اطلاعات موديان مالياتي مذكور مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج پژوهش نشان داد سوگيري¬هايي مانند «اثر مالكيت»، «اثر تلنگر»، «نظريه چشم¬انداز» و «سوگيري به حال» بر رفتار مالياتي موديان تاثير معنادار دارند. با توجه به اينكه مبارزه با فرار مالياتي از وظايف نظام اقتصادي و در رأس آن نظام مالياتي هر كشور است، سياست¬گذاران اين حوزه مي¬توانند به جاي توسل به جرايم مالياتي مرتبط با فرار مالياتي، با استفاده از اين سوگيري¬هاي شناختي حلقه عادت قبلي را بشكنند و يك حلقه عادت جديد در مسير تمكين مالياتي ايجاد كنند. براي مثال سياست-گذاران مي¬توانند با تدوين خط¬مشي¬هائي كه هر يك از مولفه¬هاي «اثر مالكيت»، «اثر تلنگر»، «نظريه چشم¬انداز» و «سوگيري به حال» در موديان را تحت تاثير قرار مي¬دهد، نسبت به شكستن حلقه عادت و تغيير كار روزمره از فرار مالياتي به تمكين مالياتي اقدام نمايند.

1405/03/10

ابراهيمي

81846