چكيده
چكيده
حبيبالله معلمي يكي از شاعران كمتر شناخته شده در ادبيات دوران دفاع مقدس محسوب ميشود كه اشعارش از زواياي مختلف قابل تأمل و بررسي است. دفترهاي شعري شش گانهي او، گواهي اين مدعا است يكي از اين زوايا بررسي ويژگيهاي برجستهي زباني و محتوايي اين مجموعههاست كه بازبيني و بررسي دقيق آنها ميتواند ما را به جريان شناسي شعر معاصر، به ويژه شعر جنگ و دوران دفاع مقدس رهنمون باشد. هدف اصلي اين پژوهش، شناساندن حبيب الله معلمي و بررسي مجموعه اشعار اين شاعر به روش تحليلي و توصيفي در دو بستر زبان و محتوا است. از آن جايي كه براي فهم ظرايف فكري يك شاعر، ابتدا بايد زبان او بررسي شود و از اين راه ميتوان به اعماق انديشهي وي نفوذ كرد، در اين پژوهش نيز ابتدا، سه مورد از آثار وي چون دفتر وادي عشق، شور عاشورا و شفق خونين پس از بررسي و مطالعه ، در بين آثار معلمي انتخاب شده و سپس زبان شعر شاعر مورد مطالعه قرار گرفته است. منظور از بررسي زبان شعر، پرداختن به نكات بلاغي و دستوري در محورهاي زباني آوايي، واژگاني، تركيبي، نحوي است. پس از آن نيز محتوا و مضامين اشعار وي به صورت كلي سپس در دفاتر شعر به صورت جداگانه بررسي شدهاند. نتيجه به دست آمده از اين بررسي نشان ميدهد كه برجسته ترين ويژگي آثار حبيب الله معلمي پرداختن به اشعار عاشورايي است . حبيب الله معلمي در زبان اشعارش از ايجاز، كنايهها، نمادها، موسيقي، بازيهاي زباني، ويژگي چند صدايي، بهره گيري از زبان و لحن كودكانه، سلامت زبان، نوآوريهاي زباني موفق كه با پشتوانهي سنت شعري فارسي، استفاده از تعابير و واژههاي مذهبي و تعابير حماسي و عرفاني استفاده كرده و در بعد محتوايي نيز از مضامين مذهبي و مرثيه سرايي، انقلاب و جنگ دفاع مقدس، عرفان، اخلاق، وصف شخصيتهاي ديني و انقلابي، جبهه و جنگ و رزمندگان، مرگانديشي، استقامت، روشني و اميد، وطن دوستي، درد و رنج، مبارزه با ظلم و عشق بهره برده است.
كلمات كليدي: ادبيات دفاع مقدس، شعر دفاع مقدس، حبيب الله معلمي ، تحليل زباني، تحليل محتوايي.
