معرفت شناسي زبان ديني ايان تي رمزي و نقد مباني آن

Ian T. Ramseyʹs epistemology of religious language an‎d criticism of its foundations

دكتري تخصصي

كلام (فلسفه دين)

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1403

1403/11/08

دكتر محمدحسين مهدوي نژاد

دكتر زينب شكيبي، دكتر يداله رستمي

Ian Ramsey, logical empiricism, religious situations, model, revelation, commitment

يكي از ديدگاه هاي منحصر به فرد زبان دين، رويكرد ايان توماس رمزي اسقف و فيلسوف دين آكسفورد دهه 80 ميلادي است. رويكرد معرفتي ايان رمزي استفاده از روش تجربه گرايي منطقي براي دفاع از آموزه هاي ديني در برابر موضع انتقادي آنتوني فلو و آير مبني بر ابطال ناپذيري و بي معنايي گزاره هاي ديني بود. از نظر رمزي برخي اصول تجربه گرايي منطقي كه اصرار بر شواهد تجربي در معرفت شناسي دارد، مي تواند آموزه ها و اعتقادات ديني ما را احيا كند و منافات با توجيه باورهاي ديني ندارد. روش تجربه گرايي مدلها و معيارهايي را در اختيار ما قرار مي دهد كه مي توان با بسط آن به تجربه ديني دست يافت. از اين رو روش سخن گفتن با خداوند را مي توان در روش غيرتوصيفي و مكاشفه اي جستجو كرد و تجربه از نوع ديگر را براي توجيه گزاره هاي ديني مفيد يافت. مباني معرفت شناختي ايان رمزي درباره زبان دين مبتني بر تجربه ديني است؛ در زبان ديني سوق يافتن به تجربه ديني شواهدي را در اختيار ما قرار مي دهد كه مي تواند باورهاي ديني را توجيه نمايد. از سوي ديگر شناخت مباني زباني مي تواند براي مسائل الهيات راه حل بديعي ارائه كند و چالش هاي بي معنايي زبان دين را برطرف سازد. رمزي براي چالش بي معنايي زبان دين و رفع مشكلات معرفتي اش لازمه دستيابي به تجربه ديني را در خلق «موقعيت هاي بصيرت بخش» مي بيند كه مي تواند لحظه ي شخص را از امور روزمره به امر وراي تجربي بكشاند. موقعيت هايي كه در تجربه روزمره قدرت برانگيختن مكاشفه دارند، مي تواند بعد عميقي گرفته و حاكي از امور وراحسي باشد. در اين صورت مي توان در چنين موقعيتهايي مكاشفه را با استعاره «پرتو نوري شروع به تابيدن كرده» و يا «يخي شكسته» و... براي توجيه باورهاي ديني بكار برد. از سوي ديگر رمزي همانند دانشمندان علوم طبيعي، با مدل سازي ديني جرياني را براي لحظه اي بصيرت فراهم مي كند. دانشمند از توصيف و بررسي كيفيات شيء به اسرار و ناشناخته هاي آن پي مي برد و در لحظه اي كه چيزي دريافت شد، حكايت از آن دارد كه رازي از ماهيت اشيا آشكار شده است. به همين سبب رمزي مدل را در گزاره هاي ديني لازمه كشف و آشكارسازي امور متافيزيكي لحاظ مي كند. با توجه به روش، مباني و لوازم معرفتي زبان دين رمزي، مهترين اشكال بر وي اينست كه آن چيزي كه آشكار شده چيست. آيا مي توان آن را تجربه خداوند نهاد يا خير. تجربه خداوند با زبان غيرتوصيفي رازآلود است و خلق موقعيت ها مي تواند باعث تجربه از چيزي شود كه دقيقا نمي دانيم چيست. اگر سه شق سخن گفتن(اشتراك لفظي، اشتراك معنوي و مدل تمثيلي) نزد رمزي از خداوند را در نظر بگيريم، وي به نوعي بر زبان توصيف يافته تاكيد دارد و زبان مبتني بر اشتراك لفظي را يادآوري مي كند. تاكيد بر بيان زبان غيرتوصيفي و برانگيزاننده اي به خاطر اينست كه خداوند از طريق مكاشفه درك شود كه بر مبناي نسبي گري در فرهنگ هاي مختلف مي تواند متفاوت به نظر رسد. هدف رساله حاضر تحليل و بررسي و نقد ديدگاه زبان دين ايان توماس رمزي به نگارش درآمده كه عمده مباحث اش شامل دوموضوع خواهد بود؛ اولا تبيين و توصيف معرفت زبان دين و ثانيا؛ زبان سخن گفتن رمزي از خداوند و توجيه گزاره هاي الهيات. مهمترين مسائل پيش روي رمزي جايگاه تجربي بخشيدن به زبان دين، كشف امور واقع جهان با مدل سازي و بكارگيري استعاره جهت فهم زبان الهيات بود. در نتيجه معتقد بود كلمات زبان دين و گزاره هاي ديني همچون گزاره هاي علمي مي توانند دربردارنده معنا و در موقعيت خاصي مكاشفاتي را آشكار سازند.

1404/05/06

ابراهيمي

78451