بررسي و تحليل نمادشناسي نگاره هاي هفت خان رستم شاهنامه فردوسي در نگارگري ايران

كارشناسي ارشد

پژوهش هنر

تهران شرق

1403

تاريخ ثبت در تهران شرق 1403/8/27

صحافي شده ندارد

مهتاب مبيني

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

در تفكرات و روياهاي نژادهاي مختلف بشري نمادگرايي پديدار است از ديرباز شاهنامه موردتوجه مردم ايران زمين بوده است كه با در نظر گرفتن بافت داستاني اين اثر ارتباط نزديكي با آن برقرار مي‌كردند. رستم براي تشرف به پايگاه قهرماني و نجات شاه كيكاوس آزمون هفت‌خان را پشت سر مي‌گذارد از منظر نمادشناسي هر خان نمادي از موجودات نهفته كه با تقابل در ناخودآگاه بشري است كه قهرمان داستان با دشواري در رسيدن به كمال با آن روبرو است. رستم در خان اول يا شير نماد (غرور درنده‌خويي مخرب و نيروي اهريمني) در خان دوم با تحمل گرما و تشنگي با اسب (نماد كهن الگويي پيك و يكي از جانوران نمادين) در خان سوم با اژدها (نماد مرگ و تولدي دوباره و خشكسالي) در خان چهارم با زن جادوگر ( نماد آنيماي منفي كه يكي از كهن الگوهاست) در خان پنجم با اولاد ديو (نماد نگهبان آستانه آب گنج) در خان ششم با ارژنگ ديو (نماد نگهبان آب ياريگر ضد قهرمان) در خان هفتم با ديو سپيد (نماد مرگ و خونش تجلي زندگي بخشي و آغازگر دوره بعدي) مي‌باشد روبرو مي‌شود. اين پژوهش درصدد آن است تا با بررسي و رمزگشايي نمادها در نگاره‌هاي هفت‌خان رستم در شاهنامه فردوسي بپردازد. حال در اين مقاله در پاسخ به سوالاتي نظير 1- چه نمادهايي در نگاره‌هاي هفت‌خان رستم شاهنامه فردوسي در نگارگري ايران استفاده شده است؟ 2- كهن الگوها و مضامين اساطيري چه تأثيراتي در نگاره‌ها داشتند؟ مي‌پردازيم. نتيجه: در داستان هفت‌خوان رستم در شاهنامه در تمامي نگاره‌ها نمادهاي موجود در تصاوير ارائه گرديده و ارتباط ميان تصاوير و متن اصلي را براي مخاطب معنادار كرده است. همچنين روايت‌هاي اساطيري شاهنامه بازگوكننده پيش‌نمونه‌هاي كهن‌الگوهايي كه جزء جدانشدني از فرهنگ ما محسوب شده كه نسل‌به‌نسل انتقال يافته و آثارشان در هنر و ادبيات بروز يافته‌اند.

76903