25597پ

كارشناسي ارشد

روانشناسي

دانشگاه پيام نورمركز تهران جنوب

1401-1402

1403/04/09

عالي

پوركمالي، طاهره

تهران جنوب

استرس به حالتي از انگيختگي جسماني و روان‌شناختي اطلاق ميگردد كه پيامد تجربه استرس است. دانش آموزان در مواجهه با عوامل استرس زا طيف گسترده‌اي از واكنش‌هاي جسماني و روان‌شناختي را نشان مي‌‌‌دهند. تظاهرات استرس شامل آسيب‌هاي جسماني، كمبود انرژي مزمن، فقر انگيزشي، سردرد، مشكلات گوارشي، مشكلات خواب است. برخي از محققان ديگر در بيان واكنش‌هاي مربوط به استرس بر اضطراب و افسردگي نيز اشاره مي‌كنند (شيديان، 1395).استرستحصيلي به ميزان حس فرد نسبت به نياز به كسب دانش و علم در حالي كه زمان كافي براي دستيابي به آن وجود ندارد، اطلاق مي‌شود كه اين امر مي‌تواند استرس و استرس ناشي از تحصيل را به وجود آورد. افرادي كه استرس تحصيلي دارند، معمولا علائمي مانند بياشتياقي نسبت به مطالب درسي، ناتواني در ادامۀ حضور در كلاسهاي درس، غيبتهاي مكرر، مشاركت نكردن در فعاليتهاي كلاسي، احساس ناتواني در فراگيري مطالب درسي و در نهايت افت تحصيلي را تجربه ميكنند(آستين و همكاران، 2022). دانشآموزان در دستيابي به اهداف آموزشي خود با چالشها و مشكلات فراواني مواجه ميشوند. وقتي چنين تجاربي منفي تلقي شود، اثر مخربي بر انگيزش، عملكرد تحصيلي و بهزيستي آنان بر جاي خواهد گذاشت. مورفي و آرچر (1996) بيان كردند حضور در مقاطع تحصيلي براي عده زيادي تجارب مثبتي به همراه دارد، ولي براي برخي ديگر مقاطع تحصيلي با تجربه استرس همراه است.آنچه روشن به‌نظر مي‌رسد، يكي از جهت‌گيري‌هاي عمده و مهم روان شناسي امروز، به سمت پيش‌گيري از بروز بيماري‌هاي رواني-جسماني و حفظ سلامت است، چرا كه از فوايد اين امر، كاهش هزينه‌هاي انساني و مادي خواهد بود. پيدايش گرايشي نو در روان‌شناسي امروز با عنوان روان‌شناسي سلامت، انجام تحقيقاتي گسترده و انتشار مقالات و كتاب‌ها در اين زمينه در خارج كشور، مؤيد اين امر است (وكيلي، 1398). به عبارت ديگر، برخي از مطالعات در بررسي منابع در افرادي اثرگذار بر عملكرد تحصيلي ياد گيرندگان برنقش با اهميت هيجانات تحصيلي و از جمله استرس تحصيلي تأكيد كردند، اين در حالي است كه مطالعات ديگري بر ضرورت بازشناسي منابع بيرون فردي مؤثر بر استرس تأكيد دارند (نصيري و همكاران، 1400).عوامل محيطي و دروني مختلفي ميزان استرس فرد را تحت تأثير قرار مي‌دهند از ميان اين عوامل مي‌توان به عوامل مرتبط با مدرسه و به ويژه معلمان اشاره كرد. در اين رابطه نقش معلمان به عنوان افرادي كه در بالاترين سطح از تعامل ميان فردي با دانش آموزان قرار دارند و الگويي قابل مشاهده و در دسترس براي سازندگان اجتماع تلقي مي شوند قابل بررسي و تأمل است (چيو و همكاران، 2023). متصديان امر تربيت اذعان دارند كه مهمترين عامل صدور رفتار صحيح كه بايد در انسان ايجاد و تقويت گردد، اعتقاد و نگرش صحيح است. اخلاق حرفه اي در معلمان مي تواند بر استرس تحصيلي دانش آموزان اثرگذار باشداخلاق حرفه اي يعني اصول، وظايف و استانداردهاي رفتار فردي و سازماني مورد انتظار از افراد حرفه اي در مشاغل گوناگون و اخلاق حرفه اي معلمي شامل تكاليف و مسئوليت هايي است كه فرد با اشتغال به حرفه معلمي بايد آنها را بشناسد تا به طور حرفه اي قادر به تربيت متربيان باشد(هاشمي، 1400). همچنين زماني كه معلم ارتباط مثبتي با دانش آموز داشته و او را در فرايندهاي مرتبط با درس مشاركت دهد موجب ارتباط صميمي تر و در نتيجه كاهش استرس در آنها مي شود. به اين شيوه ارتباط مديريت مشاركتي گفته مي شود. مديريت مشاركتي سبكي است كه در آن به زير دستان تفويض اختيار مي شود، مدير زيردستان را به شركت در تصميم گيري هادعوت مي كند و در اتخاذ تصميمات نظر آنها را جويا مي شود، در سبك مديريت مشاركتي ارتباطات بين مدير و كاركنان بهصورت متقابل و دو طرفه است و ساختار سلسله مراتبي سازمان ها در اين سبك جايگاهي ندارد. از ديگر خصوصيات اين سبك ايناست كه روابط صميمانه و دوستانه بين رهبر و اعضا برقرار است و رهبر رابطه مدار است و نظارت و كنترل به صورت خودكنترليتوسط كاركنان صورت مي گيرد (آرگوت و اينگرام ، 2020). اخلاق حرفه اي و سبك مديريت مشاركتي با ويژگي هاي شخصيتي معلمان در ارتباط است. يكي از اين ويژگي ها باورهاي ديني است. باورها و نگرش هاي ديني در كنترل فردي و رويدادهاي مختلف زندگي و نيز در سلامت روان نقش موثري را ايفا مي كنند و از فرد در برابر افسردگي محافظت ميكنند. تأثيردين در عرصه هاي مختلف زندگي فردي و اجتماعي موجب شده كه دين و باورها و نگرش هاي ديني جايگاه مهمي در جوامع ديني داشته باشد (محمدي، 1402). در مجموع در يك جامعه ديني افراد در تعيين شيوه و رفتار خود سعي مي كنند تا در انجام فعاليت ها و انتخاب هاي خود بر اساس انتظارات ديني و بر اساس ارزشها و باورهاي مبتني بر دين رفتار كنند كه اين امر مي تواند بر عملكرد فرد در انجام كارها به ويژه بر اخلاق حرفه اي آنها و همچنين سبك مديريت آنها اثرگذار باشد. آنچه اهميت دارد آن است كه آيا براي كاهش استرس تحصيلي دانش آموزان مي توان باورهاي ديني را به عنوان متغير ميانجي در ارتباط با اخلاق حرفه اي و سبك مديريت مشاركتي قرار داد. بنابراين مسئله اصلي پژوهش تعيين ارتباط استرس تحصيلي با اخلاق حرفه اي و سبك مديريت مشاركتي با توجه به نقش ميانجي باورهاي ديني در معلمان پايه سوم ابتدايي دخترانه منطقه 19 شهر تهران است.

1403/08/22

76849