25576

The course of development of views related to the miracles of theHolyQuranBy examining the opinions of eminent scholars of Fariqin

دكتراي تخصصي (Ph.D)

الهيات - علوم قرآن و حديث

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1395-1396

1402/12/19

بسيارخوب

183ص

فقهي زاده،عبدالهادي

امين ناجي ، محمدهادي

175-181ص

اعجاز،قرآن،تحدي،فهمهمگاني،علومومعارفقرآن

miracle, Quran, challenge, universal understanding, sciences and teachings of Quran.

بحثاعجاز،ازمباحثياستكهدركتبلغتتاقرنششمبسياركمبهكاررفتهوعلتاصلينپرداختنبهاينواژهتااينزماننبودنآندرقرآنكريماست.دركتبتفسيروعلومقرآني، ازاواخر قرن سوموبه‌طورمشهودقرنپنجمشروعشدوعلتآنتشكيكاعتقاديدرجامعهوپاسخ‌گوييبه مخالفين بوده است. مخالفيني كه بهخاطروجودانبوهاسرائيليات،اسبابالنزولجعلي،توليدروايات فراوان در فضائل قرآنوسورآنو.... زبان طعنشان برعليهقرآنبازشدهبودامابعدازاين، دانشمندان مسلمان اين بحث را با توجه به تحديقرآندنبالكردندويكيازمباحثمهمعلومقرآنيگرديد.ساختار كلاميقرآنوتحيراديبانعربازبيهمانندياينكلامباكلامبشريدرعينمشابهتظاهري،علماءرابرآنداشتكه؛ وجه فصاحت وبلاغتآنرادرصدراعجازقراردهند. البتهدستگاه‌هايحاكمهدرتقويتايننظريهبرايدورداشتنمردمازحقيقت علوم و معارف قرآنكهنزدصاحبانشبودومردمبرايفهمآنناگزيرازمراجعهبهايشانبودند،نهايتتلاششانرامي‌كردند. باگذشتزمان، لايه‌هاي ديگري از اعجاز قرآنبر دانشمندان مسلمان مكشوف شد. پيشرفت علوم تجربي و توجه مستشرقين به وجه علميقرآنوخضوعآنهادرمقابلآن،عنايتبهاينوجهراچندينبرابرنمود. البتهدانشمندانيمثلسيوطي،ابنعاشوروعلامهطباطباييعلومومعارفقرآنرامنحصردرعلومتجربيندانستهوآنرافراترشمردند و به‌جزابنعاشور، با استناد به آيه«وَنَزَّلْنَاعَلَيْكَالْكِتَابَتِبْيَنًالِّكلُشىَءٍ» (النحل/89) علم همه چيز را در قرآندانستند.وجوه اعجازي كه برايقرآنمطرحكردندهمهبادلايليهمراهبودهاست،تااينكهعلامهطباطبايي وجه جديدي از اعجاز را بيان كردوآنفهمهمگانيدرهرزمان بود اما دلايل آن را مطرح نكرد. قبلازايشانهمميرزامهدياصفهانياينوجهرادررسالهاعجازشآوردهاستاماباتوضيحمختصر،دراين رساله با استقراء آياتقرآنوترتيباهميتآنكهازتوحيدشروعمي‌شود،بهعنوان وجه ديگري از اعجاز قرآندلايلاينفهمهمگانيتوضيحدادهشدهاستامانهبهعنواناعجازدرهدايتانسان‌ها، بلكه تنها از جهت فهم همگاني زبان قرآنو بيان گرديده كه اين اعجاز (فهم همگاني) مقدمه بر هدايتانسان‌هادرهرزماناستزيرااصلاعجازدرهدايت،قابل درك و فهم بشر نيست و خداوند براي هركس آيهايرا آيتيتقراردادهكهباديگريمتفاوتاست. وجه اصلي اعجاز قرآنكهعلومومعارفآنمي‌باشد، تنها توسط اصفهاني از علماء معاصر تشريح شده وآنبااستنادبهآيه«اللَّهُنَزَّلَأَحْسَنَالحْدِيث» (الزمر/23) است. دانشمندانقبلازايشان، همگياحسنالحديثرابهبهترينسخنتفسيركرده‌انداماايشانباتكيهبرآياتواحاديث،حديثرابهسخنتازهونوكهدرمقابلتماممعارفبشريكهادعايانسانكاملوتوحيدرادارند، تفسير كرده‌اند و بزرگترين دليل ايشان عدم تغييركلاماللهدرهرزماناست،درحاليكه معارف بشري در همه دورانهاتغييركرده. بنابراين،هيچكدام از معارف بشرينميتوانند هدايت‌گر انسان باشند واين همان چيزي است كه قرآنبرايآننازلگشتهوبهآنتحدينمودهاست.

76817