پ.ك.3118

Investigation of qualitative and quantitative indicators of rice Morphology, physiology, cultivar improvement, biochemical quality and transformation process

كارشناسي ارشد

كشاورزي - زراعت

پبام نور كرج

1402

1402/04/05

عالي

اسيلان، كمال سادات

متقي، سمانه

RICE , ORIZA SATIVA , Variety , Jamshidi variety , Hashemi number , Hybridization , Qualitative attributes , harvest per unit area , Statistical tests , Amylose percentage , Degree of gelatinization , Rice processing industries

پ استاد راهنما پيام نور مركز كرج

برنج به عنوان محصول استراتژيك مصرف جهاني دارد . و هر كشوري كه بتواند قوت غالب خود را تهيه و توليد كند و به خودكفايي برسد طبعا مي تواند در شاخص هاي ديگر هم پيشرفت نمايد . تمام مورخان بزرگ عصر حاضر علل شكست شوروي از آمريكا و طبعا فروپاشي اتحاد جماهير شوروي را كاهش قوت غالب اعم از ذرت و برنج و گندم دانستند . طوري كه ضرب المثلي بود كه آمريكا مازاد توليد گندم و ذرت خود را در اقيانوس مي ريخت تا در بازار سياه به دست شوروي نرسد . طبعا اين مساله آنقدر مهم است كه هر كشوري به دنبال توسعه اهداف استراتژيك باشد كه ريشه و بنياد آن در اقتصاد كشاورزي و توليد و مصرف داخلي و صادرات آن است . در اين مقوله برنج و گندم و ذرت و در كل خانواده غلات و بقولات به عنوان زراعت غالب دنيا و مصرف جهاني بشر به عنوان يك نقطه قوت و بر عكس آن نقطه ضعف هر كشور است . ايران بيشينه كهني در زراعت برنج دارد . در تاريخ كشاورزي آمده است كه يكي از كالاهاي گرانبها در دربار هخامنشي برنج بوده است . گونه هاي بومي برنج كه هزاران سال سينه به سينه به نسل امروز انتقال يافته در ايران وجود داشته و دارد . در شمال ايران ارقام بذور طارم . بي نام . صدري . حسن سرايي. و چمپا وجود داشت . دو زارع بومي بنام هاي يوسف هاشمي و علي كاظمي ، دو رقم بذر علي كاظمي و هاشمي را در نيم قرن اخير معرفي كردند . بذر جمشيدي يا جمشيد جو هم از بذور با كيفيت شمال ايران است كه در دو دهه اخير رواج يافته و ضمن داشتن محصول بالا از كيفيت بهتري برخوردار است . بررسي كمي برنج يعني توليد و عملكرد محصول در واحد سطح و بررسي كيفي برنج يعني بالا بودن شاخص هاي كيفيت كه شامل درجه ژلاتيني شدن و درصد آميلوز و غيره است . بنابراين برنج خوب برنجي هست كه ضمن دارا بودن عملكرد قابل قبول در واحد سطح از ميزان كيفي بالايي برخوردار باشد . در ساليان گذشته مراكز تحقيقات برنج كشور و همچنين مراكز تحقيقي بذر كشور علي رغم تلاش زياد نتوانستند بذر قابل قبولي را براي زارعين معرفي نمايند . زيرا اين بذرها در توليد ، با وجود عملكرد بالا و مقاومت در برابر بيماري ها و ورس (خوابيدگي ساقه برنج ) از كيفيت مطلوب مصرفي برخودار نبوده است . بزرگترين مشكل اين نوع برنج ها ، بالابودن درصد آميلوز است . درصد آميلوز شاخص كيفي مهمي هست كه برنج خوب بين عدد 16 تا 20 هست . و طبعا از بيست به بالا كيفيت برنج را بعد پخت كم مي كند و درصد پايين تر از شانزده هم باعث وارفتگي پخت برنج مي شود كه مطلوب مصرف كنندگان ايراني نيست . دو رقم برنج گيلانه و هيبريد كاسپين كه توليد مركز تحقيقات برنج هستند تنها ارقام تقريبا قابل قبول نتايج علمي دانشمندان كشور است كه در كنار توليد بسيار بالا در واحد سطح از عملكرد متوسطي برخوردار هستند . اما هنوز نتوانستند رغيبي براي ارقام بومي برنج آستانه اشرفيه يعني ارقام علي كاظمي و هاشمي و جمشيد جو شوند . برنج هاشمي رقمي كاملا بومي است كه از اصلاح نژاد والدين بومي در گيلان توسط زارع گيلاني حاصل شده است و عملكرد آن در واحد سطح مطلوب و كيفيت آن بسيار ناب و در حد رقابت جهاني است . برنج جمشيدي يا جمشيد جو كه به هاشمي جمشيدي هم معروف است توسط زارع گمنام محلي از تلاقي والدين برنج هاشمي حاصل شده است كه با حفظ كيفيت غذايي عالي داراي عملكرد بيشتري در واحد سطح نسبت به والد گذشته خود هاشمي هست هرچند هنوز هم رقم هاشمي بيشترين اقبال را دارد و اكنون در سه استان شمالي ايران كشت مي شود ولي رقم جمشيدي يا هاشمي جمشيدي تنها در شهرستان هاي شرق گيلان كشت مي شود كه با وجود برتري كيفي و كمي هنوز نتوانسته رغيب فعال خود را از عرصه توليد كنار بگذارد . طبعا بررسي روند رشد ، داشت و برداشت و نحوه مقاومت به پاتوژنها و بيماري هاي گياهي و نباتات و همچنين مقاومت نسبت به علف هرز و خاصيت سايه افكني يا LAI و همچنين بررسي اصلاحي برنج در دو رقم بذر محلي آستانه اشرفيه كه مورد مطالعه بنده در اين كار پژوهشي به عنوان پايان نامه تحصيلي هست با دقت در مطالعات لاين هاي كشت بذرهاي هاشمي و جمشيد جو و همچنين لاين هاي آزمون براي مطالعه و بررسي كرتها در آزمون هاي طرح هاي آزمايشي هست كه بسته به حجم و ميزان بصرفه بودن و مفيد بودن اطلاعات خروجي در اين مبحث آمده است . مطالعه علف كشها و علف كشهاي رايج در مزارع برنج و همچنين كود پذيري و ميزان درست مصرف كود و همچنين كاربرد سموم دفع نباتات و عملكردهاي بيولوژيك مانند استفاده از مگس تريكوگراما و مبارزه با كرم ساقه خوار برنج بصورت شيميايي (كاربرد دو دوره ديازينون پنج و ده درصد ) و بيولوژيك شامل زود كشتي و استفاده از زنبور تريكوگراما يا تريكوكارت در حد امكان و تا جايي كه بحث خارج از موضوع نشود در اين متون گنجانده شده است . و حاصل آزمايش انجام شده در طرح هاي آزمايشي را هم بصورت خلاصه و نتيجه آزمون ارايه مي شود . طبعا اينجانب تمام تلاش خود را انجام دادم تا اثري درخور ارزش ارايه نمايم و تلاش هاي اساتيد بزرگوار خود را پاسخي در خور شان ارايه نمايم كه اميدوارم موجب رضاي الهي و خشنودي اساتيد محترم قرار گيرد .

76387