P 301 1402

Creation and state of the world in the poems of Laili and Majnoon Iskandar Nameh Nizami

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركزتبريز

1400

آذر 1402

131 ص

محمدي،‌احمد

غني زاده، ابوالفضل

در اين پژوهش آفرينش و احوال جهان در «ليلي و مجنون» و «اسكندر‌نامه‌«ي نظامي گنجه‌اي، شاعر و حكيم نامدار ايراني قرن ششم بررسي شده است. نظامي از شاعراني است كه در ادبيات ايران با سرودن منظومه¬هاي مهم غنايي شناخته شده است؛ او با اين‌كه استاد داستان‌هاي بزمي و عاشقانه است اما شاعري است متعهد و ديندار كه در تمامي منظومه¬هايش، انديشه¬هاي حكمي و اخلاقي و مضامين ديني و اندرزي و زهد و مسايل مربوط به آفرينش و احوال جهان را در نظر داشته و تا پايان منظومه‌‌هايش در تمام مناسبت‌ها به آن پرداخته است. تحقيق در آثار او نشان مي¬دهد كه تبيين و تفسير اوضاع و احوال جهان و انسان و به طور كلي حكمت و اخلاق هدف اصلي او از سرودن منظومه‌هاي عاشقانه بوده است. بنابراين، داستان براي او زمينه و دستاويزي بوده تا حكمت‌ها و بايد و نبايدهاي انسان را در آن بيان كند. ليلي و مجنون منظومه‌ي عاشقانه‌اي است كه در آن به شرح دلدادگي‌هاي قيس بن بني‌عامر (مجنون) به ليلي كه از داستان‌هاي قديم عرب بوده است، پرداخته شده است. اسكندرنامه نيز منظومه‌اي است كه در آن به سرگذشت اسكندر يوناني پرداخته شده است. اسكندرنامه شامل دو بخش «شرفنامه» و «اقبال‌نامه» است، بخش اول يعني شرفنامه حاوي داستان اسكندر از ولادت تا فتح ممالك و بازگشت بروم است، و در اقبال‌نامه سخن از علم و حكمت و پيامبري اسكندر و مجالس او با حكماي بزرگ و پايان زندگاني وي و فرجام روزگارِ حكمايي است كه با او مجالست داشته‌اند. نظامي در خلال بيان اين داستان‌ها، هرجا كه مطلب اقتضا مي¬كند، انديشه¬هاي حكمي و اخلاقي را بيان كرده است. مهم¬ترين مضاميني كه نظامي در موضوع آفرينش و احوال جهان بدان‌هاپرداخته است عبارت‌اند از: هدفدار بودن آفرينش و بيهوده نبودن آن، اسرار آفرينش و ناتواني انسان از پي‌بردن به اسرار آن، ابداع خداوند در آفرينش، ناپايداري دنيا و عمر، لزوم دل‌نبستن به دنيا، ناسازگاري روزگار با آمال انسان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و مرگ و بايسته‌هاي آن كليدواژه: نظامي،آفرينش، احوال جهان، ليلي و مجنون، اسكندرنامه

75893