پ.ز.ب12

The Study of Word-Formation Processes in the Cprpus of the Books "Farsi" of Primary School Level

ارشد

زبان شناسي-زبان شناسي همگاني

پيام نور شيراز

شهريور 1401

1401/12/13

عالي

123ص

دستلان،مرتضي

مريدي،بهزاد

ص121-113

واژههاي زبان در حوزهي صرف و طي فرايندهاي ساختِواژه ساخته ميشوند كه يكي از راههاي دستيابي به اين فرايندها بررسي يك زبان در طول يك دوره زماني يا دورههاي تاريخي مختلف است. از اين رو پژوهش حاضر، به بررسي فرايندهاي واژهسازي بهكار رفته در مجموعه كتاب‌هاي «فارسي» مقطع ابتدايي كه شامل شش كتاب «فارسي اول ابتدايي»، «فارسي دوم ابتدايي»، «فارسي سوم ابتدايي»، «فارسي چهارم ابتدايي»، «فارسي پنجم ابتدايي»، و «فارسي ششم ابتدايي» ميشوند، مي پردازد تا ببيند آيا تفاوت معناداري در استفاده از اين فرايندها در كتابهاي مذكور وجود دارد يا خير. براي اين منظور،واژههاي غيربسيط متنهاي اول هر درس، كه در مجموع شامل 758 واژه ميباشند،با در نظر گرفتن چهار مقولهي فعل، اسم، صفت و قيد استخراج شدند. دادههاي جمعآوري شده از هريك از اين متنها در چارچوب آراء كاتامبا و استونهام (2006) و بائر (1983) از نظر نوع فرايند و الگوي واژهسازي و مقولهي دستوري در بخشهاي مجزا دستهبندي شده و مورد مطالعه قرار گرفتهاند. همچنين فرايندهاي واژهسازي به كار رفته در اين متون بررسي و مقايسه شدهاند. براساس نتايج حاصل از بررسي دادهها مشخص شد كه فرايندهاي تركيب، اشتقاق، اشتقاق-تركيب و تكرار در ساخت واژههاي غيربسيط اين پژوهش دخيلند و فرايندهاي تركيب و اشتقاق به ترتيب در مجموعه كتاب‌هاي «فارسي» مقطع ابتدايي در كتاب «فارسي اول ابتدايي»، با (96/55 و 11/32) درصد، «فارسي دوم ابتدايي»، با (53/61 و71/23) درصد، «فارسي سوم ابتدايي» با (33/60 و 44/26) درصد، «فارسي چهارم ابتدايي» با (90/53 و 62/32) درصد، «فارسي پنجم ابتدايي» با (94/61 و 35/28) درصد و «فارسي ششم ابتدايي» با (85/61 و 89/29) درصد بيشترين كاربرد را دارند. همچنين در اين پژوهش مقولهي دستوري فعل و اسم به ترتيب در كتاب «فارسي پايه اول» با (44/39 و 87/50) درصد، در كتاب «فارسي پايه دوم» با (28/51 و 69/32) درصد، در كتاب «فارسي پايه سوم» با (58/49 و 19/37) درصد، در كتاب «فارسي پايه چهارم» با (68/44 و 78/29) درصد، در كتاب «فارسي پايه پنجم» با (52/45 و 32/34) درصد و در كتاب «فارسي پايه ششم» با (32/44 و 95/31) درصد بيشترين فراواني را در بين مقولههاي دستوري داشتهاند. جهت پاسخ به اين سوال كه آيا تفاوت معناداري بين دادههاي مربوط به كتابهاي مذكور وجود دارد يا خير و با توجه به ماهيت و كميت دادهها، از آزمون مربع خي استفاده ميكنيم. با توجه به نتايج حاصل از آزمون مذكور فرض صفر كه مويد يكسان بودن نسبت مقولههاي فرايند تركيب، اشتقاق، تكرار و اشتقاق-تركيب در پايههاي اول تا ششم در سطح معناداري 0.05 است رد نميشود. به ديگر سخن، نتايج حاصل از مقايسه فراوانيها در شش پايه ابتدايي در كتاب فارسي نشان ميدهد كه تفاوت معناداري بين اين كتابها در استفاده از فرايندهاي تركيب، اشتقاق، تكرار و اشتقاق-تركيب وجود ندارد.

1403/05/04

75835