2034

Urban Carrying Capacity (UCC) as a Benchmark for Sustainability Assessment of Urban Spatial Structure: (Case study; Shiraz Metropolitan)

دكتري تخصصي

جغرافيا و برنامه ريزي شهري

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1401

1401/11/16

دكتر سيد مهدي موسي كاظمي

دكتر اسماعيل علي اكبري

urban carrying capacity, spatial structure, sustainable development, system thinking, system daynamic, vensim sotf ware, shiraz

شهرها همه ساله سطح بيشتري از كره زمين را به اشغال خود درآورده و براي ادامه حيات، منابع (طبيعي) بيشتري را مصرف مي كنند و از طرفي خروجي زباله، فاضلاب، كربن و گازهاي گلخانه اي آنها رو به افزايش است. اما آيا بستر جغرافيايي شهرها توان بارگذاري و پذيرش اين سطح از توسعه را دارد؟ مشكلات زيست محيطي امروزه مهمترين مساله شهرهاي كشورهاي درحال توسعه بويژه شهرهاي ايران مي باشد. هدف اصلي اين پژوهش ارزيابي پايداري ساختار فضايي شيراز بر مبناي ظرفيت تحمل شهري است. با توجه به اين هدف اين سوال مطرح مي شود كه تا چه ميزان توسعه ساختار فضايي شهر شيراز به عنوان بزرگترين كلانشهر نيمه جنوبي كشور با كاركردهايي منطقه اي و فرامنطقه اي با ظرفيت تحمل بستر جغرافيايي و فضايي شهر منطبق است و منجر به توسعه ساختار فضايي پايدار شده است يا خير؟ با مرور پيشينه تحقيق به نظر مي رسد شيراز با شاخص هاي شهر پايدار فاصله بسيار دارد. از نظر روش شناسي رساله حاضر از نوع كاربردي و توسعه اي بوده و با نظريه هاي تفكر سيستمي، نظريه پيچيدگي و نظريه توسعه پايدار پشتيباني شده و پيش فرض هاي اساسي آن رشد شهرنشيني و تمايل به رشد مادرشهري در نظام شهري ايران است. با بررسي و مرور ادبيات مربوطه و با به كارگيري اصول تفكر سيستمي مدل مفهومي و مدل تحليلي پژوهش تدوين شده است. نتايج حاصل از مدل با استفاده از نرم افزار ونسيم نشان داد كه روند فعلي توسعه شهر شيراز كاملا خارج از ظرفيت تحمل شهري بوده و با اصول توسعه پايدار در تضاد است. براي ايجاد تغيير در روند فعلي ابتدا از سياست اقتصادي اشتغال زايي استفاده شد. نتايج نشان داد كه اين سياست بيشترين اثرگذاري در مدل را دارد و باعث رونق اقتصادي و بالا رفتن توليد ناخالص داخلي شده اما در طول زمان و با تاخير مسايلي چون ترافيك، آلودگي، مهاجرت، كمبود آب، تخريب فضاي سبز، مشكلات مسكن و غيره را به دنبال دارد. به منظور تعديل اين مشكلات، بكارگيري سياست هاي زيست محيطي به طور همزمان اجتناب ناپذير خواهد بود. به همين منظور سياست هايي چون تقويت فرهنگ سازي كاهش سرانه توليد زباله و تشويق طرح تفكيك از مبدا، سياست‌هاي كاهش ضريب مالكيت خودرو و افزايش ظرفيت حمل و نقل عمومي، افزايش نرخ تصفيه آب‌هاي برگشتي به همراه توسعه زيرساخت جمع‌آوري فاضلاب شهري؛ كاهش سرانه تقاضاي آب فضاي سبز با فرض افزايش راندمان آبياري و تأمين آب مصرفي از موجودي آب‌هاي تصفيه؛ كاهش سرانه مصرف آب خانگي؛ اتمام پروژه تأمين آب از سد درودزن به منظور بالا بردن ظرفيت تحمل شهري و كمك به توسعه پايدار ساختار فضايي شيراز اتخاذ شد.

1403/03/06

ابراهيمي

75262