چكيده
چكيده:
شعر سياسي، برانگيختن احساس مخاطب است نسبت به هرآن پديدهاي كه داراي ماهيت سياسي است! شعر سياسي در مفهوم امروزي آن پديدهاي نوپا در ادب فارسي است كه با پيدايش مدرنيته و در موازات آن به وجود آمده است. سابقهي آن در ادبيات معاصر ايران از نهضت مشروطيت به آن سوتر تجاوز نميكند. احمد شاملو شاعري برآمده از ادبيات نوين ايران و پايهگذار يكي از گونههاي تأثيرگذار شعر نو فارسي است، اصطلاح «شعر سپيد» نخستين بار توسط احمد شاملو در ايران به كار گرفته شد. شعر سپيد معادلBlank verset فرانسوي است. پيوند شعر وسياست درآثار شعري او ارتباطي ناگسستني دارد. شاملو شاعري است كه سرودن شعر سياسي و اجتماعي براي او يك ضرورت است او درد مشترك همة فريادهاي خفته در ظلمت يلداي دي است؛ مضمونهاي جاودانهي مرگ و زندگي، عشق و آزادي، آرمانخواهي و عدالت طلبي و اندوه و اضطراب ناشي از آن، باشكوه و طنطنهي وسيعي در شعر او انعكاس يافته است. زبان در شعر او همراه با تحولات سياسي و اجتماعي تغيير ميكند، گاهي صريح است و مستقيم، وگاهي مفهومي نمادين و كنايي به خود ميگيرد. هر گاه كه سيطرهي نيروي حاكم بر جامعه كمرنگ شده اشعار سياسي او زباني مستقيم يافته و هنگامي كه داغ و درفش مسلط شده، زبانِ شعري او بياني كنايي يافته است. براي نمونه «قطعنامه» او در دورهي ملّي شدن صنعت نفت، بابياني مستقيم و صريح سروده شده و دو مجموعهي «كاشفان فروتن شوكران» و «جدال با خاموشي» بابياني نمادين و سمبوليك سروده شده است. شعر شاملو را در يك كلمه ميتوان «فرياد» و «اعتراضي» عليه نظام حاكم و نهادهاي سنتي اعم از فرهنگي و سياسي دانست. شعر او با تمام ناآراميها و بيقراريها دعوتي است براي «خشم و جَدل» با استبداد و فرياد عليه آن. از اين رو پرداختن به مضامين سياسي و اجتماعي در شعر شاملو، نه تنها ما را به لايه هاي دروني و نكاويدهي شعرِ او رهنمون ميسازد، بلكه ميتواند مسيري روشن براي شاعران نُوسَراي معاصر و الگويي مناسب و درخور براي پژوهشهاي ادبي معاصر باشد.
كليد واژگان: شعر معاصر، سياست، شعر سياسي، مضامين سياسي، اشعار شاملو
