14258پ

دكترا

زيست شناسي فيزيولوژي گياهي

تهران شرق

1401

تاريخ ثبت در تهران شرق 1402/2/24

صحافي شده ندارد

دكتر عادل جليلي دكتر غلامرضا بخشي خانيكي

دكتر حميد سبحانيان دكتر محمد متيني¬زاده

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

مجموعه¬اي از صفات كمي آناتوميكي و فيزيولوژيكي گياهي كه به¬راحتي قابل اندازه¬گيري هستند به-عنوان پيش¬بيني¬كننده¬هاي مفيد براي عملكرد اكوسيستم در مورد گونه¬هاي گياهي شناسايي شده¬اند. در اين مطالعه نقش و اثر دو متغير بارندگي و افزايش درجه حرارت در اكوسيستم¬هاي طبيعي براي اولين بار در فرآيند سازگاري دو گونه درختي توسكاي ييلاقي و بلندمازو مورد بررسي قرار گرفت. در اين راستا استان¬هاي گيلان و گلستان با توجه به تفاوت معني¬دار در ميزان بارندگي و درجه حرارت و پراكنش وسيع گونه¬هاي توسكاي ييلاقي و بلندمازو در منطقه هيركاني براي مطالعه انتخاب شدند. 43 متغير كمي آناتوميكي، مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي برگ اين دو گونه درختي در ارتباط با 14 عامل اكولوژيكي مطالعه شد. جمع¬آوري نمونه¬هاي برگ، از ارتفاعات پايين¬بند، ميان¬بند و بالابند در شش منطقه از جنگل¬هاي هيركاني در استان¬هاي گيلان و گلستان (از غرب به-طرف شرق) انجام شد. متغيرهاي فيزيولوژيكي شامل محتواي قند، پرولين، ميزان فنل كل و رنگيزه-هاي گياهي بود. همچنين ميزان فعاليت آنزيم¬هاي پراكسيداز، كاتالاز و سوپراكسيدديسموتاز نيز اندازه¬گيري شدند. صفات مورفولوژيكي شامل سطح برگ، ضخامت برگ، ارتفاع درخت، قطر برابر سينه و تاج پوشش و 28 صفت آناتوميكي با روش برش¬گيري دستي و با استفاده از اصطلاحات رايج در آناتومي بررسي گرديد. از آناليز واريانس دوطرفه براي بررسي اثر عوامل اكولوژيكي، از روش تجزيه به مولفه¬هاي اصلي براي همبستگي بين صفات و ارتباط عوامل محيطي استفاده گرديد. نتايج تغييرات فيزيولوژيكي نشان داد كه در توسكاي ييلاقي، ميزان آنزيم¬¬هاي كاتالاز، پراكسيداز، و نيز پرولين تحت تاثير ميزان خشكي قرار داشت. اين درحالي است كه در گونه بلندمازو انواع كلروفيل و كاروتنوئيد، آنزيم پراكسيداز، سوپراكسيد¬ديسموتاز و قندهاي محلول تحت تاثير خشكي قرار داشتند. ويژگي¬هاي مورفولوژيكي و آتاتوميكي نشان داد كه در هر دو گونه سطح برگ و ضخامت آن تحت تاثير خشكي و نيز تراكم روزنه در سطح پاييني برگ، تراكم كرك غدهاي و بلندترين طول كرك، ضخامت كوتيكول تحت تاثير شرايط اكولوژيكي بود. در گونه بلندمازو تغييرات كمي صفات آناتوميكي از غرب به شرق شامل ضخامت رگبرگ مياني، سلول¬هاي پارانشيم نردباني در سطح پاييني برگ بلندمازو فقط در استان گلستان مشاهده شد. در مجموع بيشتر صفات فيزيولوژيكي، مورفولوژيكي و آناتوميكي در طول و عرض¬هاي جغرافيايي مختلف تغييرات كمي و سازش پذيري با ميزان بارش و دما نشان دادند. به¬نظر مي¬رسد اين ويژگي‌هاي مورفولوژيكي و آناتوميكي برگ همبسته با يكديگر، مبنايي ساختاري در كاهش هدررفت آب از طريق برگ‌ها و افزايش راندمان مصرف آب فراهم مي¬كند.

72226