4269پ

Spatial Analysis of Sustainable Development of Urban Settlements in Chaharmahal and Bakhtiari Province

دكتري تخصصي (Ph.D.)

جغرافيا - برنامه‌ريزي شهري

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1400

1400/03/26

عالي

494ص.

مرصوصي ، نفيسه - مختاري ملك‌آبادي ، رضا

علي اكبري ، اسماعيل

409-448

Urban Sustainabile Development, Principal Component Analysis, Spatial Analysis, SWOT Strategic Analysis, Chaharmahal and Bakhtiari Cities

شهرهاي استان چهارمحال‌و‌بختياري از جمله شهرهايي محسوب ‌مي‌شوند كه عدم توجّه به وضعيّت و جايگاه پايداري آن‌ها نه‌تنها منجر به افزايش ميزان ناپايداري آن‌ها گرديده بلكه باعث انتقال ناپايداري در زمينه‌هاي مختلف به سطوح سكونتگاهي بالا و پايين دست خود شده است. بر اين اساس مسأله‌ي اصلي در اين پژوهش تحليل فضايي توسعه پايدار سكونتگاه‌هاي شهري استان چهارمحال بختياري مي‌باشد. از اين‌رو به منظور تحقّق اين مهم با بهره‌گيري از روش‌هاي شاخص روايي محتوايي و شاخص نسبت روايي محتوايي تعداد 68 شاخص عيني پايداري، در قالب 15 مؤلفه‌ي اصلي در چهار بعد زيست‌محيطي، اجتماعي، اقتصادي و كالبدي پايداري شهري گزينش و با استفاده از روش‌ تحليل مؤلفه‌هاي اصلي به ارزيابي و رتبه‌بندي پايداري شهرهاي استان پرداخته شد. به منظور تحليل و شناسايي الگوهاي فضايي حاكم بر مؤلفه‌ها و ابعاد چهارگانه‌ي پايداري شهري از شاخص خودهمبستگي فضايي موران، تحليل فضايي لكه‌هاي داغ/سرد و روش درونيابي وزن‌دهي معكوس فاصله استفاده و در نهايت به منظور برنامه‌ريزي راهبردي براي پايداري شهرهاي استان از روش‌هاي تحليل راهبردي سوات و ماتريس برنامه‌ريزي استراتژيك كمّي استفاده گرديد. يافته‌هاي پژوهش در ارزيابي مؤلفه‌هاي اصلي نشان مي‌دهد در بعد پايداري زيست‌محيطي 18 شهر از امتياز مثبت و 22 شهر از امتياز منفي، در بعد پايداري اجتماعي 16 شهر از امتياز مثبت و 24 شهر از امتياز منفي، در بعد پايداري اقتصادي 20 شهر از امتياز مثبت و 20 شهر از امتياز منفي، در بعد پايداري كالبدي 31 شهر از امتياز مثبت و 9 شهر از امتياز منفي و در نهايت در پايداري كلّي شهري 21 شهر از امتياز مثبت و 19 شهر از امتياز منفي برخوردار مي‌باشند. يافته‌هاي تحليل خودهمبستگي فضايي موران عمومي بر روي ابعاد چهارگانه‌ي پايداري و شاخص تركيبي پايداري حاكي از وجود الگوي خوشه‌اي در ابعاد پايداري زيست‌محيطي و پايداري كالبدي و الگوي تصادفي در ابعاد پايداري اجتماعي، پايداري اقتصادي و پايداري كلي شهري در سطح استان مي‌باشد. همچنين شاخص خودهمبستگي فضايي موران محلي نيز نشان دهنده‌ي معني‌داري روابط فضايي 8 كانون شهري در پايداري زيست‌محيطي، 4 كانون شهري در پايداري اجتماعي، 9 كانون شهري در پايداري اقتصادي، 9 كانون شهري در پايداري كالبدي و 5 كانون شهري در پايداري كلّي شهري مي‌باشد. يافته‌هاي پژوهش در شناسايي لكه‌هاي داغ و سرد نيز نشان مي‌دهد در پايداري زيست‌محيطي، 6 شهر به عنوان لكه‌ي داغ و 4 شهر به عنوان لكه‌ي سرد، در پايداري اجتماعي فاقد لكه‌هاي داغ و 3 شهر به عنوان لكه‌ي سرد، در پايداري اقتصادي 7 شهر به عنوان لكه‌ي داغ و 3 شهر به عنوان لكه‌ي سرد، در پايداري كالبدي 9 شهر به عنوان لكه‌ي داغ و 2 شهر به عنوان لكه‌ي سرد و در نهايت در پايداري كلّي شهري نيز فاقد لكه‌ي داغ و 4 شهر به عنوان لكه‌هاي سرد شناسايي گرديدند. همچنين نتايج تحليل درونيابي وزن‌دهي معكوس فاصله از وضعيّت پايداري شهرهاي استان نشان مي‌دهد در بعد زيست‌محيطي، شهرهاي واقع در نيمه‌ي جنوبي استان بالاخص در شهرستان لردگان، در بعد اجتماعي شهرهاي واقع در نيمه‌ي شرقي استان بالاخص شهرهاي واقع در شهرستان‌هاي شهركرد و بروجن، در بعد اقتصادي شهرهاي واقع در شهرستان بروجن و در بعد كالبدي نيز شهرهاي واقع در شهرستان‌هاي شهركرد، سامان و بن و در نهايت در پايداري كلي شهري نيز شهرهاي واقع در نيمه‌ي شرقي استان بالاخص نقاط شهري شهرستان‌هاي شهركرد، بروجن و سامان از وضعيّت مناسب‌تري برخوردار مي‌باشند. در مجموع عدم تعادل‌هاي فضايي در ابعاد مختلف زيست‌محيطي، اقتصادي، اجتماعي و كالبدي توسعه پايدار، يكي از مشخصه‌هاي بارز پايداري سكونتگاه‌هاي شهري استان چهارمحال‌وبختياري ‌مي‌باشد. در نهايت نتايج تحليل راهبردي مدل سوات و ماتريس كمي برنامه‌ريزي استراتژيك نشان‌دهنده‌ي مناسب بودن راهبرد بازنگري/انطباقي با اولويّت راهبردهاي زيست‌محيطي به منظور دستيابي به توسعه پايدار شهري در استان مي‌باشد.

1402/01/14

71469