4217پ

Explaining the Structural Pattern of Shiraz Based on Spatial Scalability

دكتري تخصصي (Ph.D)

جغرافيا - برنامه ريزي شهري

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1400

1400/11/17

خيلي خوب

258ص.

علي‌اكبري ، اسماعيل

موسي كاظمي ، سيدمهدي

224-241

spatial scalability, connectivity pattern, the structural pattern of the city, Shiraz

برنامه‌ريزان شهري با تلقي‌نمودن انسجام كالبد شهر به‌صورت كيفيتي در هندسۀ كالبد، تنوع و چيدمان كاربري‌ها و فاصلۀ كالبد مجاور با توجه به مقياس عملكردي كاربري‌ها به بررسي اصول فرم شهر بر پايۀ نظريۀ سيستم‌هاي پيچيده و تعميم اين اصول به محدودۀ موردنظر پرداخته و سرانجام راهكارهايي را براي افزايش انسجام كالبد شهر ارائه مي‌دهند. اين تحقيق با هدف تبيين الگوي ساختاري شهر شيراز بر اساس مقياس‌پذيري فضايي، با توجه به ماهيت شبكه‌اي و پيچيدۀ شهر، براي به‌كارگيري عيني اين مفهوم در فرآيند برنامه‌ريزي شهري به تبيين فرم منسجم شهر شيراز (با تأكيد بر بعد كالبدي شهر) مي‌پردازد. لذا اين تحقيق از نظر هدف، توسعه‌اي محسوب مي‌شود و به لحاظ روش تحقيق، كمي است. ضمن انجام مطالعات اسنادي، با روش توصيفي‌تحليلي به تبيين مفهوم فرم منسجم از منظر ارتباط‌پذيري بين اجزاي سيستم پيچيده پرداخته شد. جامعۀ موردمطالعه شهر شيراز و حجم نمونۀ پژوهش بلوك‌هاي شهري و خياباني و پهنه‌هاي عملكردي مناطق 11‌گانۀ شهر شيراز در سال 1400 است. بر اساس يافته‌ها، مراكز ارتباط‌پذير شهر به‌عنوان بخشي از هندسه در ساختار فضايي شهر در بهينه‌سازي ديگر مراكز (مراكز شبكۀ پيچيده) به‌صورت نظامي فيزيكي تأثيرگذار است كه در آن مراكز مختلف (مراكز ارتباط‌پذير و مراكز شبكۀ پيچيده) يكديگر را در ميدان مؤثر هندسي تعريف مي‌كنند. اين مراكز از لحاظ هندسي و عملكردي تا هنگامي كه همۀ تأثيرات بين مراكز در حوزۀ واحد اتفاق مي‌افتد بر يكديگر اثر مي‌گذارند. در اين صورت قبل از اعمال تغييرات در فرم كالبدي هر يك از مناطق شهر شيراز بايد تبعات آن در موضع‌هاي متأثر نيز مدنظر واقع شود. اين تبعات با توجه به موقعيت موضع مدنظر در هر منطقه نسبت به اولويت تأثيرگذاري حوزۀ نفوذ عدد مرز هر بلوك، تأثيرگذاري در مراكز شبكۀ پيچيده و مراكز ارتباط‌پذير؛ ساختار نامنظمِ شكل‌گرفته، كنترل و ارتقا در ساخت‌وساز، جمعيت و ميزان برخورداري از شاخص‌هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و كالبدي بررسي و تعيين مي‌شود. سپس با تطبيق ويژگي انسجام‌ها (پيچيدگي، ساختار، شكل- زمينه و سازمندي) و تحليل يكپارچه بر مبناي ويژگي‌هاي ماتريس ساختار زنده با توجه به ماهيت شبكۀ پيچيدۀ شهر و تطابق با مقياس‌پذيري فضايي به شناخت اجزاي ساختار شهر پرداخته و ماتريس كنش متقابل ويژگي‌هاي ابعاد انسجام ساختار شهر بر مبناي مقياس‌پذيري فضايي ارائه و نشان داده شد كه فضاي كالبدي منسجم داراي ساختار منسجم است. لذا در فرآيند برنامه‌ريزي شهري به‌ويژه مديريت شهري نبايد تغييرات در هريك از مناطق را به‌عنوان يك منطقه، مستقل قلمداد كرد و ضرورت دارد الگوي ارتباط‌پذيري در برنامه‌ريزي و مديريت توسعۀ شهري را براي ايجاد سازمان‌دهي منظم موردتوجه قرار داد و اثرات آن‌ها را ارزيابي و در راستاي دستيابي به انسجام در فرم به كار برد لذا با معرفي الگوي انسجام بافت كالبدي شهر به‌عنوان الگوي بهينۀ ساختار، نشان داده شد كه الگوي بهينۀ ساختار شهر از فضاهاي منسجم ساختار ايجاد نمي‌شود بلكه ساختارهاي منسجم شهر الگوي بهينه را به وجود مي‌آورد (نه فضاهاي كالبدي منسجم ساختار شهر را).

1401/08/24

69725