24549پ

Design and validation of the pattern of research thinking spread in secondary school students (Based on psychological and educational basics)

دكتري تخصصي

فلسفه تعليم و تربيت (P.h.D.)؛ گرايش: تعليم و تربيت اسلامي

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1395-1396

1396/11/17

عالي

263ص

فرج اللهي، مهران

219-222ص

research thinking, research culture, design and validation, student, model, second year of secondary school

تهران جنوب

اين پژوهش به منظور طراحي و اعتباريابي الگوي گسترش تفكّر پژوهشي در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه (برپايه مباني روان‌شناختي و تربيتي) انجام شده است. روش پژوهش، از نظرراهبرد اصلي؛ كيفي‌، تحليلي و كمي و از نظرهدف‌؛ كاربردي و هم چنين توسعهاي مي‌باشد. جامعه آماري اين پژوهش؛ اولياي مدرسه و دانش‌آموزان مدارس دوره دوم متوسطه كشور مي‌باشد. روش نمونهگيري؛ از خوشه‌اي چندمرحله‌اي و تصادفي استفاده گرديده است. به همين منظور از بين استان‌هاي برخوردار؛ استان آذربايجان شرقي‌، از بين استان‌هاي نيمه برخوردار؛ استان مركزي و از بين استان‌هاي غيربرخوردار(محروم)؛ استان كهگيلويه و بويراحمد انتخاب شدند. حجم نمونه كلي بر اساس جدول كرجسي مورگان، اولياي مدرسه، 571 نفر و دانش‌آموزان 1151 نفرانتخاب شدند. براساس مباني روان‌شناختي و تربيتي 2پرسش‌نامه تدوين گرديد.دانش‌آموزان‌، پرسش‌نامه مربوط به وضعيت موجود فرهنگ پژوهش و اولياي مدرسه به پرسش‌نامه بررسي مؤلفه‌هاي مؤثر برگسترش تفكّر پژوهشي و بررسي وضعيت موجود فرهنگ پژوهش در نظام آموزشي پاسخ دادند. داده‌هاي آماري؛ به دو صورت توصيفي و استنباطي تحليل شدند. از آزمون‌هاي استناطي پارامتريك از جمله T و ANOVA استفاده شد. براي تأييد الگوي گسترش تفكّر پژوهشي از از آزمون مدل تحليل عاملي تأييدي با استفاده از نرم افزار ليرزل نيز استفاده گرديد. برخي از مهمترين يافته‌ها به شرح ذيل مي‌باشد‌: تجزيه و تحليل توصيفي داده‌هاي مربوط به بررسي وضعيت فرهنگ پژوهش از ديدگاه اولياي مدرسه نشان مي‌دهد كه دبيران، معاونان و مشاوران مدارس مورد مطالعه؛ سه مؤلفه‌ي؛ ويژگي‌هاي شناختي، عاطفي و رواني دانش‌آموزان، ازنگاه اولياي مدرسه‌، مشاركت دادن دانش‌آموزان در فرايند تدريس و يادگيري و استفاده از روش تدريس مناسب، آشنايي با پژوهش و پژوهشكده‌ها، در فرهنگ پژوهش را بالاتر از حد متوسط ميدانند و فقط مؤلفه مناسب بودن نظام آموزشي به ويژه كتاب‌هاي درسي را پايين‌تر از حد متوسط ميدانند ولي مديران مدارس هر چهار مؤلفه فرهنگ پژوهش را در مدارس پايين‌تر از حد متوسط مي‌دانند‌. در مجموع؛ سه مؤلفه فرهنگ پژوهش بالاتر از حد متوسط در مدارس وجود دارد و مؤلفه مناسب بودن نظام آموزشي به ويژه كتاب‌هاي درسي، پايين‌تر از حد متوسط. تجزيه وتحليل توصيفي داده‌هاي مربوط به بررسي وضعيت فرهنگ پژوهش از ديدگاه دانش‌آموزان مدارس نشان مي‌دهد كه‌؛ دانش‌آموزان مدارس مورد مطالعه؛ نظام آموزشي به ويژه كتاب‌هاي درسي را به منظور گسترش تفكر پژوهشي‌، مناسب نمي‌دانند و معتقدند كه كتاب‌هاي درسي بايد تغيير بافته و نظام آموزشي نيز مبناي پژوهش محوري داشته باشند. ديدگاه دانش‌آموزان در زمينه فضاي آموزشي‌، امكانات و تجهيزات مدارس كمتر از 3 مي‌باشد كه نشان مي‌دهد، فضاي آموزشي متناسب متناسب با رويكرد تربيت دانش‌آموز پژوهنده نيست. دانش‌آموزان مدارس مورد مطالعه؛ مشاركت دانش‌آموزان در فرآيند تدريس و استفاده از روش تدريس مناسب توسط دبيرانشان را كمتر از 3 يعني پايين‌تر از حد متوسط مي‌دانند. در واقع معتقدند كه روش تدريس دبيران متناسب با پرورش و گسترش تفكر پژوهشي در آن‌ها نمي‌باشد. دانش‌آموزان با پژوهشكده‌ها و پژوهشسراهاي دانش‌آموزي در حد متوسط آشنا هستند در مجموع وضعيت كلي فرهنگ پژوهش از نگاه دانش‌آموزان پسر و دختر و هم چنين از نگاه دانش‌آموزان پايه دوم و سوم پايين‌تر از حد متوسط در مدارس وجود دارد. الگوي پيشنهادي در اين تحقيق بر اساس مؤلفه‌هاي استخراج شده مبتني بر مباني روان‌شناختي و تربيتي مكاتب چهارگانه پراگماتيسم، اسلام، رفتارگرايي و شناخت‌گرايي ونقاط قوت اين ديدگاه‌هاي چهارگانه براي رفع موانع و گسترش تفكر پژوهشي ترسيم گردد و سپس مورد اعتباريابي قرار گرغت. مؤلفه هاي هشت گانه¬ي اين الگو عبارتند از: 1-مديريت و ساختار در مدرسه 2- فضاي آموزشي، امكانات و تجهيزات مدرسه(محيط)3- تلفيق آموزش و پژوهش4- ويژگي هاي فردي دانش آموزان 5- معلم 6- اجتماعات علمي دانش آموزان و معلمان 7- خانواده (ويژگي هاي شخصيتي ، باورها و ارزشها) 8- عوامل اجتماعي لازم به توضيح است كه هر يك از اين مؤلّفه‌ها به نوعي بر روي مؤلفه ديگر داراي تأثير است. اين الگو مورد پذيرش پاسخدهندگان كه خود به نوعي از سردمداران (متخصصان) نظام آموزشي كشور هستند‌، قرار گرفتهاست.

1401/05/11

67088