24073پ

Indicators of the mystical method of Shah Nematullah Vali Kermani in interpreting the Quran

دكتري

فلسفه و كلام

تهران جنوب

1400

1400/06/20

بسيارخوب

159ص

ناصر محمدي

مرضيه اخلاقي؛ دكتر حسن عباسي

147-156ص

Shah Nematullah Vali, Fundamentals of Quranic Cognition, The method of mystical interpretation, Mystical literature

تهران جنوب

چكيده: اُنس ديرينه و فراوان شاه نعمت الله ولي با قرآن و به كارگيري گسترده آيات قرآن در آثار وي، برآن داشت تا با طرح سؤال از مباني قرآن شناختي و وحي شناختي شاه به خوانش اين مباني كه مواجهه او با قرآن را تحت تأثير خود قرار داده است، بپردازد. اين مجموعه با روش توصيفي و با تحليل محتواي آثار منظوم و منثور شاه نعمت الله ولي، مباني قرآن شناختي او را در دو گروه مباني ناظر به متن و مباني ناظر به فهم تحقيق و تحليل نموده است. مهمترين مباني متن شناختي شاه نعمت الله ولي عبارتند از: نگاه معرفت شناسانه به وحي كه ظهور علم حق و نزول معاني عقلي مجرد در لباس محسوس است؛ وحي گشايش و مكاشفه روحي است؛ قطبيت ظاهر و هم باطن قرآن و تفاوت علوم مستنبَط از هر كدام؛ اتحاد قرآن و انسان كامل و عينيت سخن رسول و وحي و همچنين تلقي رمزي و اشاري از الفاظ قرآن، از ديگر مباني متن شناختي شاه است. اما مباني ناظر به فهم قرآن از ديدگاه شاه نعمت الله ولي عبارت است از: لزوم ايمان قلبي براي وصول به باطن و اسلام براي درك ظاهر قرآن؛ اختصاص تأويل ظاهر متشابهات به قطب زمان؛ تدبّر در قرآن، نزول آن بر دل و اتصاف به احكام آيات است و همچنين ضرورت استفاده از احاديث پيامبر)ص( و ائمه)ع( و كاربست يافته هاي عرفان نظري در فهم وتفسير آيات از ديگر مباني فهم قرآن است. روش شاه نعمت الله ولي در تفسير قرآن، عرفاني است، يعني منبع و ابزار او براي رسيدن به فهمي از قرآن ، عرفان و كشف و شهود عرفاني است. تفسير قرآن شاه نعمت الله ولي از بعد ادبي داراي شاخصه هاي چندي است. او به استخدام ادبيات در خدمت تبيين اهداف و مقاصد قرآن پرداخته است و از اين طريق عقايد و مضامين و مصطلحات عرفاني را اشاعه داده به ترويج اخلاق عرفاني همت گمارده است .او با استفاده از صنعت بديع و با به كارگيري فنون تلميح، اشاره، تضمين و تحليل مطالب عالي قرآني را با فنون ادبي به تصوير كشيده است. تفسير قرآن شاه نعمت الله ولي از بعد عرفاني داراي شاخصه هايي است كه اهم آنها عبارتند از: ابتناي بر تجارب عرفاني، استناد به روايات با تأويل عرفاني آن ها، استناد به مباني و مباحث عرفان نظري چون، تقرب الهي، وحدت وجود، شهود، انسان كامل، معرفت شناسي عرفاني و ... 2 او در تفسيرعرفاني خود در پي ترويج به ويژه اخلاق عرفاني مبتني بر اخلاق قرآني است و با تاثير پذيري از حروفيه به تفسير رمزي حروف قرآن نيز اعتناي ويژه داشته است .

1400/09/07

63845