تحليل روانكاوي جنسيت در داستانهاي منتخب شاهنامه و مهابهارات

Analysis of Gender Psychoanalysis in selec‎ted Stories of Shahnameh and Mahabaharat

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

پيام نور رشت

1400/06/10

113ص.

درجه ارزشيابي: قابل قبول

فاطمه كاسي

يوسف اسماعيل زاده

Myth , Epic , Theory of Sexuality , Freud , Patricide , Fratricide , Shahnameh , Mahabharata

كاسي،فاطمه،راهنما , اسماعيل زاده،يوسف،مشاور

قديمترين ميراث ارزشمندي كه از دوره باستان به دست انسان معاصر رسيده است، اسطوره است و اسطورهها نشان تمدن، فرهنگ و خرد باستاني يك ملت هستند. در گونهاي از نقد ادبي كه نقد روانشناختي ناميده ميشود، اثر ادبي به منظور تجزيه و تحليل افكار و انديشهها و علل رفتار شخصيتها، مورد بررسي قرار ميگيرد. در حوزۀ روانكاوي و روانشناسي، فرويد و نظرياتش موجب شد تا شناخت دقيقتري نسبت به اسطورهها و ارتباط آنها با لايههاي دروني ذهن انسان به دست آيد. از مهمترين نظريههاي فرويد، «تئوري شخصيت» و «تئوري جنسي» او است. در اين پژوهش، سعي بر آن است تا به بررسي اسطورهها در دو كتاب شاهنامه و مهابهارات كه از آثار حماسي و اسطورهاي ادبيات ايران و هند محسوب ميشوند پرداخته شود. داستان‌هاي منتخب با بن مايه‌هاي « پدركشي»، «برادركشي» ، « رهاكردن زن » و « دور انداختن فرزند » هستند. بر همين اساس داستان‌هاي « خسرو پرويز و شيرويه، رستم و شغاد ، داراب و ناهيد و سام و زال » از شاهنامه و داستان‌هاي « ارجن و ببرباهن ، ارجن و كورن ، رام و سيتا و كنتي » از مهابهارات برگزيده شده‌اند تا اسطورههاي آنها از ديدگاه روانكاوي جنسيت و نظريه جنسي فرويد مورد تحليل و بررسي قرار گيرند. از اينرو، در فصل اول به بيان مسأله و طرح پرسشها و فرضيههاي تحقيق پرداخته شده است. فصل دوم به بنياد نظري و شرح مفاهيم مورد نظر اختصاص دارد و فصل سوم به معرفي كتاب شاهنامه و مهابهارات و فصل چهارم به بررسي و تحليل دادههاي يافت شده از دو اثر منتخب ميپردازد. در فصل پنجم نيز نتايج حاصل جمعآوري و طبقهبندي ميشوند. قتلهاي بر اثر جنسيت در داستانهاي شاهنامه شامل داستان شيرويه و خسروپرويز (پدركشي) و داستان شغاد و رستم (برادركشي) و در داستانهاي مهابهارات نيز شامل داستانهاي ارجن و ببرباهن (پدركشي) و كرن و ارجن (برادركشي)مورد تحليل قرار گرفتند. همچنين هدف اصلي پدركشي در شاهنامه به دست آوردن قدرت و تسلط بر پدر؛ و علت اصلي برادركشي، عقدههاي دوران كودكي بوده است. در مهابهارات نيز انگيزۀ اصلي پدركشي، نشان دادن قدرت و توانايي خود در جنگيدن، دفاع از حرمت مادر و كم كردن غرور پدر است؛ و علت اصلي برادركشي نيز كسب قدرت و اغناي خودشيفتگي و غرور بوده است. در اغلب درگيريهايي كه در داستانهاي شاهنامه ديده ميشود، كسب قدرت و جايگاه اجتماعي و پهلواني اهميت بسيار زيادي دارد. درگيريهايي نيز كه در مهابهارات ديده ميشود، حول محور كسب قدرت و ابراز جنگاوري است. در بنمايه «رها كردن زن» در شاهنامه، عشق به نفرت تبديل مي شود ولي در مهابهارات، با وجود سختيها و مشكلات، عشق پايدار باقي ميماند. در بنمايه «دوراندختن فرزند» در شاهنامه ارتباط پدر و پسر دوباره برقرار شده اما در مهابهارات، پسر براي هميشه از مادر جدا ميشود.

1400/09/03

منتخبي

63784