چكيده
چكيده:
ابن حجرعسقلاني، محدّث، فقيه، نويسنده، و اديب بارز و برجستۀ عصر مملوكي و قرن هشتم هجري است كه شهرت اصلي وي به سبب تخصص درزمينۀ علوم فقه و حديث مي باشد و در اين زمينه آثاري ماندگار از خود بر جاي گذاشته است. او درزمينۀ شعر نيز فعاليت چشمگيري داشته و ديواني مشتمل بر هفت بخش از وي جاي مانده است؛ يكي از بخش¬هاي اين ديوان، «الملوكيات» است كه داراي هفت قصيده است و ابن حجر در آن، به سان شاعري توانا، با ذوقي سرشار و با وامگيري ماهرانه از آرايه هاي لفظي و معنوي به مدح وستايش پادشاهان و امراي مملوكي پرداخته است. وي در اين بخش از ديوان خويش از آرايههاي بلاغي فراواني استفاده ميكند اما آرايۀ «توريه» از بسامد بيشتري برخوردار است. تلاش ابن حجر در «الملوكيات» بر آن است كه علاوه بر القاي مطلب به طريقه اي زيبا، با بهره-گيري از آرايۀ توريه و ساير محسّنات بديعي، تحسين و اعجاب خواننده را برانگيزد. اين بخش از ديوان ابن حجر علاوه بر اين¬كه نشان از توانايي وي درزمينۀ شعر و شاعري دارد، آشنايي او با معاني مختلف واژگان و هوش سرشارش را نيز نشان مي¬دهد. پژوهش حاضر به شرح و ترجمۀ «الملوكيات» اختصاص دارد و محقّق در پي آن است تا با استفاده از روش توصيفي- تحليلي علاوه بر ترجمه و شرح اين اشعار به زبان فارسي، زيبايي¬هاي كلام ابن حجر و قدرت شاعري او را نيز بيان كند.
نتايج بهدستآمده حاكي از آن است كه مضامين بهكاررفته در «الملوكيات» ابن حجر همان درون-ما¬يه¬هاي رايج در عهد شاعر نظير توصيف حالات عاشق، توصيف حالات معشوق، مدح، اقتباس و تضمين آيات قرآني، پند و اندرز و .. است. صنعت ادبي محبوب ابن حجر در اين اشعار «توريه» است كه در اغلب موارد كاربرد اين صنعت معنوي سبب زيبايي و بديع بودن كلام شاعر و تحسين و اعجاب خواننده و مخاطب ميشود.
واژگان كليدي: ابن حجرعسقلاني، الملوكيات، دوره مملوكي، ترجمه و شرح، صنايع بلاغي.
