3838پ

An Investigation of the Kinds of Good and Evil Theorems in Islamic Logic and Theology with Emphasis on the Avicenna and Allameh Mozafar

كارشناسي ارشد

فلسفه و كلام اسلامي

دانشگاه پيام نور نيشابور

1398

1398/11/7

107ص.

مومني ، مصطفي

رضايي ، حسن

93-96

good and evil, rational and religious, celebrities, certainty, Ibn Sina, Allameh Mozafar

اتصاف عقلي يا شرعي افعال انسان به حسن و قبح مسأله اي است كه ذهن انديشمندان، فلاسفه و متكلمين مسلمان را مدت هاي طولاني به خود معطوف كرده است در اين پژوهش نوع قضاياي حسن وقبح در منطق و كلام اسلامي با تاكيد بر ديدگاه ابن سينا و علامه مظفر بررسي گرديد. ابن سينا قضاياي حسن و قبح را جزء مشهوراتي مي داند كه صرف شهرت آنها باعث تصديق مردم بدانها گرديده است. اما آنها را به طور مطلق غير يقيني نمي داند بلكه آنها را برهان پذير و قابل اتصاف به صدق و كذب ميداند. در بحث حسن و قبح عقلي و شرع اين قضايا ابن سينا به نظر قائل به شرعي بودن حسن و قبح مي باشد كه البته وابستگي اين قضايا به شرع را تنها معرفت شناختي مي داند و نه وجود شناختي و براي اين قضايا ذات مستقل از شرع قائل بوده و تنها معرفت و آگاهي از آنها را از طريق شرع مي داند. علامه مظفر بعد از بيان اينكه قضيه حسن وقبح از مشهورات به معناي اخص است و حاكم در آن عقل عملي است با ذكر سه معناي 1. كمال و نقص؛ 2. ملائمت و منافرت و 3. استحقاق مدح و ذم براي حسن و قبح، معناي اول را از امور واقعي و خارجي، معناي دوم و سوم را انتزاعي و اعتباري مي داند كه واقعيتي جز تطابق آراء عقلا بر آن وجود ندارد. كه در اين نظر علامه متاثر از نظر استاد خويش محقق اصفهاني مبدع اين نظريه است كه قائل به اعتباري بودن قضاياي حسن و قبح است. مرحوم علامه مظفر حسن و قبح را عقلي مي داند و قائل به ملازمه بين حكم شرع و عقل بوده و مي فرمايد: مراد از حكم عقل يعني تطابق آراء عقلا كه شارع هم يكي از عقلا بوده و به عنوان رئيس العقلا داخل در زمره آنان است.

1399/6/24

60652