PIR 28 1395

The oldwiseman archetype in mythological part of Shahname

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز ملاير

مرداد95

95/05/21

چاپي،CD

199ص.

ابراهيم واشقاني فراهاني

اكبرشاملو

ص197-180

archetype , collective , ferdowsi’s , myths , sage , shahname , unconscious

چكيده: نقد كهن‌الگويي، يكي از شيوه‌هاي نوين در بررسي و تحليل آثار ادبي است و پرتويي روشنگر بر شناخت آثار ادبي افكنده است. در اين شيوه با رهيافت‌هاي حاصل از نظريات نوين روان‌شناسي به ويژه روانشناسي يونگ، به تحليل آثار ادبي پرداخته مي‌شود. يكي از مقولات مطرح در روان‌شناسي يونگ، كهن‌الگوي پير داناست. يونگ در روان¬شناسي تحليلي خود اين كهن¬الگوها را در ضمير ناخودآگاه جمعي مطرح مي¬كند. اين كهن¬الگو¬ها بر اساس نظر يونگ، شخصيت ثانوي افراد را تشكيل مي¬دهند. پير دانا حاصل گسيختگي شخصيت انسان غول آساي بدوي به شخصيت‌هاي متعيّن و ملموس از قبيل پادشاه، پهلوان، پزشك، دانا و ... است. كهن‌الگوي پير دانا در شاهنامه حضوري وسيع دارد و بسياري از شخصيت‌هاي شاهنامه يا مصداقي از پير دانا هستند يا شخصيت پير دانا را در خود دارند. در بخش اساطيري شاهنامه افرادي حضور دارند كه در واقع راهنما و گره‌گشاي سختي‌ها و درماندگي‌هاي قهرمانان داستان‌اند. اين¬گونه افراد به عنوان پير دانا حتي در بخش‌هاي پهلواني و تاريخي شاهنامه نقشي اساسي دارند و اين موضوع نشان‌دهندة اين است كه به دست آوردن بسياري از كاميابي‌ها، پيروزي‌ها و به پادشاهي رسيدن تعدادي از شخصيت‌هاي شاهنامه مديون حضور پير داناست. در اين پژوهش بر اساس نظريات روان‌شناسان نوين و خصوصاً نظرية يونگ نقش اين كهن‌الگوها در بخش اساطيري شاهنامة فردوسي بررسي و ميزان اهميت اين كهن‌الگو در شاهنامه با چارچوب انديشة فردوسي كه مبتني بر خردگرايي است، تبيين شده‌است. واژگان كليدي: فردوسي، شاهنامه، كهن‌الگو، پير دانا، اساطير.

98/08/04

57485