چكيده
افزايش جمعيت و تغيير الگوي مصرف باعث شده است كه مديريت مواد زايد جامد شهري به عنوان يكي از مهمترين چالش هاي زيست محيطي عصر كنوني، مطرح شود. آخرين گام براي مديريت پسمانده هاي شهري، دفن زباله در خاكچال هاست. در حال حاضر اين روش، پركاربردترين راهكار براي دفع مواد زايد محسوب مي شود. ليكن مشكلات ناشي از دفن غير بهداشتي مواد زايد و مخاطرات زيست محيطي آن به ويژه در مورد پسمانده هاي شهري و صنعتي، باعث شده است كه پژوهش گران بسياري به بررسي روش هاي علمي و مناسب جايگزين براي روش هاي سنتي بپردازند. يكي از دست يافته هاي مهم در اين زمينه، بررسي چگونگي انتخاب مكان مناسب دفن زباله است، چراكه يك مكان مناسب تا حدّ بسياري مي تواند مشكلات قابل پيش بيني دفن زباله را برطرف سازد. باوجود اينكه اين مسأله سال هاي بسياري مورد بررسي قرار گرفته و آيين نامه هاي مختلفي در كشورهاي متعدد به منظور انتخاب مكان مناسب وجود دارند، ليكن همچنان به نظر مي رسد كه بويژه در كشورهاي در حال توسعه، آيين نامه هاي پيشنهادي نتوانند مشكلات زيست محيطي مطرح در زمينه دفن پسمانده ها را برطرف سازند. از اين رو هدف از اين پژوهش، بررسي اين موضوع و ارائه روشي مناسب به منظور يافتن مكان مناسب براي دفن زباله بود. در اين روش نوين، محل دفن به گونه اي انتخاب مي شود كه برمبناي سطح تكنولوژي كاربردي در هر منطقه و درواقع توان اقتصادي متوليان امور مديريت مواد زايد جامد شهري، مخاطرات زيست محيطي و اجتماعي مكانهاي پيشنهادي نيز به خوبي مشخص باشد. در نتيجه براي هر مكان مقدار خطر براي سلامت عموم و تاثيرات منفي بر محيط زيست كاملاً مشخص خواهد بود. در روش نوين پيشنهادي، از مدل بحراني براي دستيابي به هدف ذكرشده استفاده مي شود كه افزون بر مقررات و آيين نامه هاي مكان يابي خاكچال، بر پايه ملاحظات مهندسي كه باعث تأثيرگذاري يا تأثيرپذيري در محل دفن مي شوند نيز استفاده شده است. در هر يك از پارامترها حالات بحراني و عوامل ايجاد كننده حالات بحراني شناسايي مي شود. سپس با توجه به موقعيت محل و شرايط و امكانات دردسترس و همچنين ارائه گزينه هاي پيشنهادي جهت رفع هر يك از موارد بحراني، مستعد بودن محل مورد نظر براي ايجاد حالات بحراني مشخص مي گردد. پس از بسط مدل پيشنهادي، اين مدل به منظور بررسي و انتخاب چهار گزينه پيشنهادي در شهر ياسوج به كار رفت. اين چهارگزينه پس از كاربرد آيين نامه شرايط مكان هاي دفن زباله شهري سازمان محيط زيست ايران پيشنهاد شده بودند. بنابراين تمام فواصل لازم زيست محيطي و اجتماعي در آنها رعايت شده است. ليكن بررسي هريك از گزينه ها با مدل پيشنهادي نشان داد كه با شرايط اقتصادي حاضر در شهرداري ياسوج، تمام گزينه ها مي توانند از منظرهاي مختلف زيست محيطي، اجتماعي، اقتصادي و سازه اي بحراني باشند و باعث آلودگي محيط زيست و اجتماع در آينده شوند.
