۲۴۴۰پ

Designing, validity and Implementation of Curriculum Model in Medical Virtual Education

دكتري تخصصي (Ph.D)

برنامه ريزي آموزش از دور

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

۱۳۹۶

۱۳۹۶/۱۱/۱۶

عالي

۴۴۵ص.

فرج اللهي ، مهران

سراجي ، فرهاد - سرمدي ، محمدرضا

۳۵۷-۴۱۶

Model, Components, features, Virtual curriculum, Akkerʹs web curriculum, E-learning, Medical virtual education

در طي نزديك به يك دهه ي گذشته آموزش هاي مجازي از نظر كمي و كيفي روند رو به رشدي در دانشگاه هاي علوم پزشكي ايران و جهان داشته است. با توجه به گسترش دوره هاي مجازي و افزايش تقاضا براي تحصيل در قالب اين دوره ها در كشور ايران؛ توجه مداوم به كيفيت برنامه درسي و بازنگري در آن با توجه به تحولات پداگوژيكي تكنولوژيكي لازم و حياتي است. غفلت و بي توجهي نسبت به مسئله ي كيفيت برنامه هاي درسي مي تواند اثربخشي و همچنين موفقيت در دستيابي به رسالت ها و اهداف اين آموزش ها را با شكست مواجه سازد. بنابراين هدف اصلي اين پژوهش طراحي، اعتباريابي و اجراي الگوي برنامه درسي در آموزش مجازي پزشكي بود. روش پژوهش تركيبي اكتشافي (كيفي ـ كمي) و در دو مرحله اجرا شد. در مرحله اول و به منظور طراحي الگوي طرح برنامه درسي؛ الگوي برنامه درسي تار عنكبوتي اَكِر متشكل از ده مؤلفه «منطق، هدف، محتوا، نقش مدرس، گروه بندي يادگيرندگان، مواد و منابع يادگيري، فعاليت هاي يادگيري، زمان، مكان، سنجش و ارزشيابي» به عنوان كامل ترين و جامع ترين الگو از نظر توجه به مؤلفه هاي طرح برنامه درسي، به عنوان مبنا انتخاب شد. سپس ويژگي هاي اين مؤلفه ها در آموزش مجازي پزشكي با بررسي و مطالعه تحليلي و نظام مند مباني نظري تبيين شد. در نهايت الگوي مفهومي متشكل از ده مؤلفه اصلي و 47 ويژگي طراحي شد. براي اعتباريابي الگو از نظر متخصصان و صاحبنظران استفاده شد. به همين منظور الگوي طراحي شده در اختيار 15 نفر از صاحبنظران و خبرگان حوزه برنامه درسي و يادگيري الكترونيكي در آموزش پزشكي قرار گرفت. نتايج حاصل از اعتباريابي الگو نشان داد كه الگوي برنامه درسي در آموزش مجازي پزشكي از نظر هماهنگي مؤلفه ها با يكديگر، هماهنگي مؤلفه ها با ويژگي ها، وضوح و شفافيت، رعايت اصل سادگي، سودمند و كاربردي بودن، خلاقيت و نوآوري، مؤثر در تحقق اهداف ياددهي يادگيري، هماهنگي با تحولات پداگوژيك تكنولوژيك، جامع بودن و قابليت اجرا داشتن؛ معتبر و مطلوب است. در مرحله دوم پژوهش ميزان تحقق ويژگي هاي تبيين شده مؤلفه هاي طرح برنامه درسي؛ در برنامه درسي آموزش مجازي پزشكي از ديدگاه دانشجويان مجازي مورد بررسي قرار گرفت. به همين منظور پرسشنامه اي براساس الگوي مفهومي و همچنين مصاحبه با ده نفر از خبرگان كه با روش گلوله برفي و معيار رسيدن به اشباع نظري انتخاب شده بودند، طراحي شد. نسخه نهايي پرسشنامه و روايي ظاهري و محتوايي آن با استفاده از شاخص هاي درجه توافق كلي، مناسبت و شفافيت هر سوال و مناسبت و شفافيت كل ابزار، جامعيت ابزار و نسبت روايي محتوا مورد تأييد قرار گرفت. ضريب پايايي پرسشنامه نيز به روش آلفاي كرانباخ در سطح مطلوب ارزيابي شد (88/0=α). جامعه ي آماري اين مرحله شامل دانشجويان كارشناسي ارشد مجازي رشته هاي آموزش مجازي پزشكي و برنامه ريزي يادگيري الكترونيكي در علوم پزشكي در دانشگاه علوم پزشكي تهران و دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي بود. با استفاده از فرمول برآورد حجم نمونه كوكران و روش نمونه گيري تصادفي طبقه اي 140 نفر انتخاب شدند. داده هاي گردآوري شده با استفاده از آزمون هاي t تك نمونه اي و t گروه هاي مستقل در محيط نرم افزار SPS-19 تحليل شد. همچنين با استفاده از نرم افزار Amos-23 تحليل عاملي تأييدي صورت گرفت. يافته هاي بدست آمده نشان داد كه ويژگي هاي برنامه درسي مجازي در برنامه درسي آموزش مجازي پزشكي در تمامي مؤلفه ها و كل برنامه درسي در سطح «نسبتاً تحقق يافته» است. همچنين نتايج تحليل عاملي تأييدي نشان داد كه بارهاي عاملي مؤلفه ها و ويژگي هاي الگو در سطح قابل قبول قرار دارند. شاخص هاي برازندگي كاي دو نسبي، ريشه ميانگين مربعات تقريب، شاخص برازش تطبيقي، شاخص نيكويي برازش و شاخص نيكويي برازش اصلاح شده در مورد هر يك مؤلفه ها نشان داد كه از وضعيت مطلوبي برخوردار هستند و الگوي آزمون شده برازش مناسبي با داده هاي گردآوري شده دارد. بنابراين طراحان برنامه درسي در آموزش مجازي پزشكي، با توجه به الگوي طراحي شده و همچنين ساير يافته ها و نتايج بدست آمده در اين پژوهش مي توانند در راستاي ارتقاء سطح كيفيت آموزش هاي مجازي و يادگيري الكترونيكي در علوم پزشكي به بازنگري در برنامه هاي درسي اين دوره ها اقدام نمايند.

۱۳۹۷/۴/۳

46707