۱۳۹۶۲ر۵خ pn 9610

ارشد

ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز بابل

۱۳۹۲-۹۶

۱۳۹۶/۱۰/۲۶

عالي ، حميد

عسكري ، علي

با بررسي درونمايه آثار شيخ اشراق، اين نتيجه كلّي به دست مي‌آيد كه وي پيوندي ميان، فسلفه پيش و پس از اسلام، عرفان و تصوّف برقرار نموده است. فلسفهء اشراق سهروردي، حاصل تفكّرات، تعقّلات و شيوة طريقت او در عرفان و تصوّف است. از نمونه‌هاي برجستة عرضة تعالي انديشه و نوجويي در فلسفة سهروردي، مبحث علم و تعقّل است. شيخ، در اين مقوله، همچون بسياري از ديگر مقوله‌هاي فلسفي، در آغاز كار - با پيروي از مباني نظري حكمت مشّاء- علم و تعقّل (شناخت) را نتيجة حصول صورت شيءِ مُدرَك در ذهن مُدرِك مي‌داند و پس از چندي بر اثر استغراق فكري در اين مسأ‌له، در خلسة رؤياگونه و واقعه‌اي روحاني، با الهام از شَبَح روح ارسطو، علم؛ به‌ويژه علم نفس به خود را به عنوان حضور شيء براي ذات مجرّد از مادّه، و عدم غيبت او از آن، تعريف مي‌كند. سهرودي، در سير تكاملي فكري خود، در وادي بحث و نظر است و طريقه بحث و استدلال را از معلّم اوّل، ارسطو ياد مي‌گيرد. در سلوك فلسفي و عرفاني است. وي در حكمه‌الاشراق در مورد علم خداوند متعال و بخيل نبودن او در بخشش علم، نور بودن حق، ملك حق، حكمت، خليفه خداوند، مراتب حكماء، تذكّر دربارهء مرگ، مشتاقان به بارگاه حق، اهل شقاوت، اشاره است. آواز پر جبرئيل، نيز داراي زباني رمزي مي‌باشد و در باب معماي خلقت، مقامات طريقت و خطرات آن مي‌باشد. سهروردي، در لغت موران، در مورد عدم مماثلت خدا با اشياء، علم الهي، فناء اشياء در پيشگاه حق تعالي، فراموش كردن خداوند، نتيجة تجرّد نفس، در احياء نفس، لقاء، مقام سرّ، رجوع به حق، حسرت روز قيامت اشاره كرده است. وي در رساله صفير سيمرغ در مقام لاهوت، مقام سكينه، مقام علم، اوقات اصحاب تجريد، زمان نزد اهل حقيقت اشاره كرده است. كليدواژه: تصوّف، عرفان، فلسفه‌ي اشراق، حكمه الاشراق، يحيي سهروردي.

45586