چكيده
چكيده
يكي از دانش¬هاي مهم ادبي در كنار نقد ادبي، سبك شناسي و... دانش بلاغي (معاني، بيان و بديع) است كه پژوهشگران به كمك آن متون ادبي را واكاوي و بررسي مي كنند. از ميان مجموعه دانش هاي بلاغي، علم معاني به نسبت دو علم ديگر كمتر مورد توجه پژوهشگران بوده است و آن بررسي وضعيت خود كلام اعم از وضعيت نهاد، گزاره، اسناد خبري، اطناب و ايجاز و ... است. در اين پژوهش به بررسي و تبيين دانش معاني در اشعار سهراب سپهري و تكوين تفكر سهراب در دو مجموعه¬ از هشت كتاب سهراب سپهري، "زندگي خواب-ها" و "صداي پاي آب" از منظر دانش معاني پرداخته ايم. در اين پايان نامه با دسته بندي هر يك از اركان علم معاني و نامگذاري جديد براي برخي از آنها با تاكيد بر مباني نظري اين دانش در كتب فارسيِ اين حوزه يعني اشرف زاده و تجليل و كزازي، ابتدا به بررسي اشعار و سپس به كميت هر كدام از اين اركان در دو دفتر پرداخته¬ايم. نكته اي اي كه بدان دست يافتيم اين است كه شعر معاصر بر خلاف شعر سنتي كه از اركان عروضي برخوردار است، به مراتب كمتر به واسطه¬ي دانش معاني مورد بررسي قرار گرفته است. چرا كه ساختار زباني و فرم بيان احساسات به ويژه در شعر سهراب به دليل انتزاعي و سانتي مانتاليسم بودن از چهارچوب منظمي برخوردار نيست، لذا گاه يك بند شامل چند عنصر از اركان دانش معاني مانند خبر، اطناب، ايجاز به صورت توأمان است و بنابراين كشف معاني ضمني در هم تنيده و قراردادي و مقتضاي برداشت مخاطب است. نتايج به دست آمده نشان مي¬دهد كه شگفتي و حيرت و تمنا پر بسامدترين اغراضي است كه در كاوش علم معاني موجب تأثيرگذاري و فهم اشعار سهراب گرديده و اطناب و خبر كه از مباحث دانش معاني است، بيشترين عنصر به كار گرفته در اشعار سهراب است.
كليد واژه: سهراب سپهري، شعر نو، زندگي خواب¬ها، صداي پاي آب، دانش معاني.
