2043پ

The effects of alcoholic an​d aqueous extracts of Plantago Lanceolata L. on burned skin in rat

كارشناسي ارشد

زيست شناسي (فيزيولوژي جانوري)

دانشگاه پيام نور اصفهان

1385

141ص.

حاج زاده ، موسي الرضا

طباطبايي يزدي ، سيدعباس

133-137

Plantago Lanceolata L, Aqueos extract, Ethanolic extract, Rat, Burn wounds.

سوختگي ضايعه اي جبران ناپذير است كه همه روزه تلفات جاني و خسارت مالي فراوان بر جاي مي گذارد . گشايش واحد هاي مراقبت ويژه در مراكز درماني ، بهداشتي جهان هزينه هاي گزافي را بر اقتصاد بهداشت و درمان تحميل ميكند زيرا مراقبت از بيمار سوخته در شرايط ويژه نياز به امكانات فوق العاده گران و نيروي انساني متخصص و ماهر و هزينه بسيار بالاي درماني دارد . از زمان هاي گذشته تا كنون انسان سعي نموده تا با روشي سوختگي را درمان نمايد . سوختگي در ابتدا با كمك عصاره گياهان درمان مي شد و بتدريج استفاده از عصاره و روغن گياهي رواج پيدا كرد . يكي از گياهاني كه از دير باز به عنوان گياه دارويي شناخته شده است بارهنگ سر نيزه اي مي باشد كه خواص درماني متعددي داراست و آنچه در اين تحقيق مورد بررسي قرار گرفته است ، اثرات آن بر روي زخم هاي سوختگي مي باشد . براي انجام اين پژوهش عصاره هاي آبي و الكلي بارهنگ سرنيزه اي به روش سوكسله تهيه شد و از 50 سر رت نژاد ويستار آلبينو نر و ماده با محدوده وزني 250 – 155 گرم استفاده شد . رت ها در خانه حيوانات دانشكد پزشكي واقع در بخش فارماكولوژي در شرايط استاندارد شده از نظر نور و تغذيه يعني 12 ساعت روشنايي ، 12 ساعت تاريكي و با دسترسي آزاد به آب و غذا نگهداري شدند و رت ها به طور تصادفي به 6 گروه به شرح زير تقسيم و پس از ايجاد سوختگي به مدت 14 روز با محلول هاي مختلف تيمار شدند : .گروهA ( كنترل منفي ) : نرمال سالين . رت هايي كه پس از ايجاد سوختگي با نرمال سالين تيمار شدند . گروه B ( كنترل مثبت ) : پمادسولفات روي ( سيلور سولفاديازين ) گروه C ( تجربي) : عصاره آبي 5% . گروه D ( تجربي): عصاره آبي 10% گروهE ( تجربي ) : عصاره اتانولي 5% .گروه F ( تجربي ): عصاره اتانولي10% .رت هايي كه پس از ايجاد سوختگي با عصاره اتانولي 10% تيمار شدند . رت ها با تزريق تيوپنتال سديم با دوز mg/kg 50 به صورت داخل صفاقي بيهوش شدند و بخش پشتي آنها در دو طرف ستون فقرات ( حدود 20 سانتي متر از هر طرف ) با تيغ ريش تراش تراشيده شد . سوختگي در 4 ناحيه پشتي در دو طرف ستون فقرات توسط قطعات پارچه هاي برزنتي به ابعاد5 / 2 × 3 سانتي متر‏‏‏ ،‏‏‏‏‏‏ مستطيل شكل كه به مدت 5 – 10 دقيقه در داخل آب در حال جوش قرار گرفته بودند انجام شد . قطعات پارچه به مدت 20 ثانيه روي هر ناحيه قرار گرفت و در اين مدت با سرنگ آب جوش روي پارچه ريخته مي شد . به اين ترتيب چهار ناحيه هر كدام با وسعت حدود 5 / 2 × 3 سانتي متر مربع و جمعاً 29 سانتي متر مربع از سطح پوست در دو طرف ستون فقرات هر يك از رت ها سوزانده شد و در نهايت سوختگي درجه سه در نواحي سوخته شده ايجاد شد . پس از گذشت 48 ساعت از ايجاد آسيب سوختگي ، از هر گروه يك سر رت پس از بيهوشي كشته شد و پوست ناحيه سوخته با بررسي آسيب شناسي مطالعه شد و ايجاد سوختگي درجه سه مورد تأييد قرار گرفت . اولين تيمار رت هاي هر گروه 10 دقيقه پس از اتمام سوزاندن بخش پشتي هر رت شروع شد و تا يك ساعت ادامه داشت . در هر گروه گاز طبي آغشته به محلول مورد نظر روي محل زخم قرار داده شد و با سرنگ هر نوع محلول روي گاز اضافه شد تا محلول عصاره روي ناحيه زخم وجود داشته باشد . پس از تيمار اوليه ، تيمار بعدي 8 ساعت پس از آن يعني بعد از ظهر همان روز مطابق شرح تيمار اوليه اما به مدت 10دقيقه انجام شد و پس از آن تا پايان تجربه يعني روز چهاردهم بعد از سوختگي تيمار رت ها روزي دو بار صبح و بعد از ظهر با فاصله زماني حدود 12 ساعت و به مدت 10 دقيقه انجام شد . در طي اين مدت تغييرات زخم ها از نظر رنگ ، شكل و ميزان افزايش يا كاهش بررسي و يادداشت شد . رت هاي هر گروه در پايان تجربه يعني روز پانزدهم كشته شدند . ابتدا سطح نواحي باقيمانده زخم به طور دقيق توسط كاغذ شطرنجي پوشيده شد و كاغذ شطرنجي دقيقاً برابر سطح زخم بريده شد و براي هر يك از رت ها محاسبه و مساحت آن تعيين گرديد . پس از آن پوست ناحيه سوخته به وسيله تيغ جراحي برداشته شد و درون ظروف پلاستيكي حاوي محلول فرمالين قرار گرفت تا براي بررسي هاي آسيب شناسي مورد استفاده قرار گيرد . نمونه بافتي در بخش آسيب شناسي پس ازطي روش هاي روتين آسيب شناسي و رنگ آميزي با هماتوكسين – ائوزين مورد مطالعه قرار گرفتند . در اين پژوهش پارامتر هاي آسيب شناسي به صورت نيمه كمي ( 7 – 1 ) بيان شد . پارا مترهاي موردبررسي شامل : ميزان اپي تليالي شدن ، ميزان تشكيل بافت گرانوله ، ميزان آماس و ميزان تشكيل بافت فيبروتيك مي باشد . يافته ها توسط نرم افزار آماري و با روش ANOVA و سپس تست توكي – كرامر مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند كه محدوده معني دار P< 0.05 بود. نتايج مشاهدات مورفولوژيكي و آسيب شناسي هر دو نشان دهنده كاهش سطح زخم سوختگي و كاهش التهاب توسط عصاره 10% آبي بود . مشاهدات ميكروسكوپي نيز تأييد كننده ترميم و بازگشت ضمائم اپيدرمي مانند فوليكول هاي مو پس از آسيب سوختگي فقط در رت هاي درمان شده با اين عصاره بودند . نتايج اين مطالعه نشان ميدهد كه عصاره آبي 10% اثر مهاري روي التهاب داشته كه به دنبال آن افزايش شاخص هاي اپي تليالي شدن و ايجاد بافت گرانوله ديده شده و التيام سريع تر و بهتر همراه با كاهش سطح زخم سوختگي را نشان مي دهد . طبق نتايج به دست آمده در اين پژوهش عصاره آبي بارهنگ سرنيزه اي موجب مهار التهاب ، اپي تليالي شدن و ايجاد بافت گرانوله در محل سوختگي مي شود و اثرات اين عصاره بر اغلب پارامتر هاي مورد مطالعه در حد پماد سيلورسولفا ديازين و يا بيشتر از آن است . شايد با انجام مطالعات بيشتر و با غلظت هاي بالاتر عصاره آبي و احياناً تركيبات موجود در بارهنگ بتوان آن را براي استفاده در سوختگي انساني پيشنهاد نمود .

1396/10/13

44487