1596پ

Srtuctural an​d content Analysis of Tasif Genre from Constitutionalist morment to decade 50

دكتري تخصصي (Ph.D)

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1396

1396/4/10

عالي

253ص.

ميرزائي ، علي پدرام

گرجي ، مصطفي

229-232

tasnif, constitution, melody, rhythm, format

بررسي و تحليل تاريخ ادبيات اين مرز و بوم نمايانگر پيوند عميق و ناگسستني شعر و موسيقي است. اين دو يار ديرين دوشادوش و همپاي يكديگر حركت كرده اند و قرابت بين آنها درتاريخ ريشه دارد. زيباترين تجلي گاه اين پيوند را مي‌توان در «تصنيف» جستجو كرد. اين پژوهش برآن است تا با روش توصيفي – تحليلي وبر مبناي مطالعات كتابخانه اي ،ضمن معرفي تصنيف به عنوان «ژانرادبي»، به تحليل ساختاري و محتوايي آن از دورة مشروطه تا آغاز دهة 50 بپردازد. در اين نگاه ،تصنيف ،شعري است كه بر آهنگ از پيش ساخته شده قرار مي گيرد و از چهار ركن ريتم،ملودي،ميزان و كلام(شعر)تشكيل شده است و به واسطه همراهي با ملودي داراي ويژگي هاي ساختاري منحصر به فردي است. بازة زماني مطالعاتي ما به دو دوره تقسيم مي‌شود.تصنيف سرايان دوره اول شيدا،عارف قزويني،ملك الشعرا بهار و امير جاهد و دوره دوم رهي معيري، نواب صفا،معيني كرمانشاهي و بيژن ترقي هستند. برآيند نهايي پژوهش نشان مي‌دهد كه «ملودي» و «ريتم» نقش تعيين كننده اي در ساختار و فرم بيروني تصنيف دارند. از اين رو «وزن» و «قالب» به عنوان دو ركن اساسي درفرم و ساختار بيروني تصنيف، تماماً تحت سيطره ملودي و ريتم قراردارند؛ به كارگيري چند وزن عروضي دريك تصنيف، تغيير وزن كلام به تبع تغيير ريتم و ملودي،به كارگيري اوزان عروضي نادر و بي سابقه ،‌عدم تساوي طولي مصراع ها و كاربرد قالب‌هاي‌ شعري ابداعي و نو، تماماً حاصل همين نگرش و غلبة ريتم و ملودي بركلام است . تصنيف‌هاي‌ هر دو دورة مطالعاتي ما از نظر ساختار داراي وجوه اشتراك فراواني است؛ درمقابل‌آن ، دورة دوم تصنيف سرايي، دورة تحول مضمون و شيوة بيان و رواج روايت و قصه و تابلوسرايي درتصنيف است و از اين بعد ( محتوايي) با دورة اول متفاوت است.

1396/7/10

42897