22690پ

Semantic study of the concept of providence from the point of view of the Holy Qurʹan

كارشناسي ارشد

الهيات و معارف اسلامي

مركز تهران جنوب

1396

1396/03/16

عالي

150ص

عليرضا دل افكار

مهين شريفي

Propensity, Passion, Will, Synchronous Language Relationship, Linkage an​d Substitution.

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

هدف اين پژوهش مطالعه معنا شناختي واژه مشيت به عنوانيكي از اساسي ترين واژه هاي كليدي قرآن كريم مي باشد. مطالعه معناشناختي واژه مشيت به ما كمك مي كند تا به نقش و جايگاه اين مفهوم در ترسيم شبكه معنايي كلمات قرآن كريم دست پيدا كنيم. اين بررسي نحوه اي از مطالعه معناشناسانه زبان است كه ماهيت و ساختار معناي زباني را آشكار مي سازد؛در اين چشم انداز، هر قوم و ملت و ديني حرف هاي اساسي و جهان بيني خود را بر بنياد كلمات كليدي خويش استوار مي كند. در همين راستا، معناشناسي قرآني به كشف جهان بيني قرآن و نحوه نگرش قرآن به جهان هستي و موجودات و مخلوقات عالم كمك مي رساندمشيت يكي از مهمترين مقولاتي كه در ترسيم چگونگي خلق جهان و مخلوقات عالم به كار رفته، مشيت است. در قرآن كريم، مشيت به دو صورت فعلي (شاء) و اسمي( شيء) و در يك معنا به كار رفته اند. به لحاظ مفهومي مشيت به خواست و تمايلي اشاره مي كند كه خلق جهان را هدف خويش قرار داده است؛ اين خواست به لحاظ مصداقي، شيء ناميده مي شود. در اين چارچوب شيء عبارت است از هرچيزي(موضوع، رابطه و حكم و يا عملي)كه مشيت در آن اعمال شده و تحقق يافته است. معناشناسي واژگاني مشيت به كمك مي كند تا حوزه معنايي اين واژه را بر اساس روابط همنشيني و جانشيني ترسيم كنيم. نتيجه بررسي ما در اين پژوهش نشان داده است كه واژه مشيت، با واژه هاي الله و رب(خالق و مدبر مشيت)، علم و قدرت(مبناي خلق مشيت)، ايمان و كفر، هدايت و ضلالت، عزت و ذلت(اموري كه مشيت به آنها تعلق مي گيرد) و اكراه و تسلط و سيطره بر اراده آدمي و تشكيل امت واحده (اموري كه داخل در مشيت الهي نيست)، روابط همنشيني و همچنين با واژه هاي اراده، قدر، قضا و اذن(واژه هايي كه در دايره معنايي مشيت قرار دارند و مترادف با آن استعمال مي شوند و از عناصر تشكيل دهنده آن به حساب مي آيند )،رابطه جانشيني دارد. بررسي معناشناختي مشيت الهي همچنين نشان داده است كه اين واژه به عنوان يكي محوري ترين واژه هاي قرآني در ترسيم جهان بيني قرآن، بيش از بيان يك خواست و تمايل ساده در ايجاد چيزي، آن را به عنوان برنامه اي كلان در خلقت در نظر گرفته شده است؛ در اين چشم انداز مشيت برنامه كلان و قانون اساسي آفرينش است كه جهان و اشياء عالم (خلق موجودات و مقدرات عالم و ايمان و كفر، هدايت و ضلالت و اعمال و حركات موجودات) را ، از مرحله خواستن و طراحي تا مرتبه ساختن و تحقق بيروني، مرحله به مرحله(از مرحله مشيت تا مرحله اجل)شكل داده و محقق كرده است.

1396/05/30

42178