122911/98

ارشد

تاريخ تشيع

قم

1392

.ص154

عليرضا جلالي

مجتبي سلطاني احمدي

ص.145-152

پ استاد راهنما جلالي،عليرضا , پ استاد مشاور سلطاني احمدي،مجتبي

مردم سرزمين طبرستان و ديلمان بعد از دو قرن مقاومت در برابر اسلام سرانجام با دعوت نوادگان پيامبر اكرم (ص) پذيراي اسلام شدند . نخستين كساني كه پا به اين سرزمين نهادند و توانستند با كمك مردم اين ديار حكومتي علوي تشكيل دهند (250هجري )، زيدي مذهب بودند ،فرقه¬اي كه يكي از شروط امام خويش را قيام به سيف مي¬داند ،شرطي كه مورد قبول اماميه نيست. اما قيام و برپايي حكومت توسط علويان زيدي توانست خدمتي به هر دو فرقه نمايد كه در نهايت به بسط و گسترش شيعه منجر شود؛ اما بقاي هر حكومتي منوط به بسط و گسترش تفكرات و انجام كارهاي فرهنگي است اعتقادي كه جزء جداناپذير فرقه¬ي اثني¬عشري است. دو روشي كه برپايي حكومتش را به زيديه و بقايش را به اثني¬عشريه مديون مي¬باشد. اگرچه حسن بن زيد و محمد بن زيد، زيدي مذهب بودند و نخستين تلاش¬ها براي دعوت به اسلام، تشيع و زيديه توسط اين دو برادر انجام شد اما نقش پر رنگ اطروش (304هجري) در ميان علويان حاكم در اين ديار انكارناپذير است. اطروش بعد از برپايي مجدد حكومت توانست با شيوه¬ي فرهنگي بقاي شيعه را تضمين كند بقايي كه جزء با فعاليت فرهنگي ميسر نمي¬شد و اين سنگ بناي عظيم را اطروش با در آميختگي دو فرقه¬ي زيديه و اثني¬عشريه توانست كه بنا نهد و اسناد اختلاف بر زيدي يا اثني¬عشري بودن اطروش گواه اين نظر مي¬باشد. اطروش كوشش نمود تا اولين گام¬هاي نزديكي دو فرقه را با وجود اشتراكات بسيار بردارد حتي اگر اين نتيجه قرن هاي بعد به ثمر برسد. پيدايش دولت آل بويه در قرن چهارم نيز از ديگر دستاوردهاي حكومت علويان در طبرستان وديلمان است. زيرا بويهيان سربازاني از سپاه اطروش بودند كه توانستند با افكار و عقايد اين حاكم علوي آشنا شوند و بتوانند در راستاي استقلال طلبي عنصر ايراني و ضعف خلافت عباسي تاريخي را در شيعه رقم زنند مجالي مساعد و فرصتي مغتنم براي شيعه¬ي اماميه فراهم آوردند. فرصتي كه به علمايي نظير شيخ صدوق، شيخ مفيد، شريف مرتضي و شيخ طوسي مجالي دست داد تا بتوانند موقعيت شيعيان را چه در ايران و چه در قلمرو حاكميت آل بويه درعراق ارتقا بخشند و اين امر زمينه و بستر را براي هرچه بيشتر كردن ارتباط ميان زيديه واثني¬عشريه و سبب جذب و روي آوردنشان به اثني¬عشريه را منجر شود .

96/02/31

علي فاني

41221