1078پ

Unity of purpose chapters of verses an​d Match of Applicable Surah Maʹidah , an​d Surah anaʹm

دكتري تخصصي (Ph.D.)

مدرسي معارف اسلامي - قرآن و متون اسلامي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1395

1395/11/13

خوب

261ص.

ميرحسيني ، سيد محمد

رفعت نژاد ، محمدتقي - مؤمني ، عابدين

240-247

unity of purpose, M, tips, methods of discovery

وحدت غرض سوره يعني؛ كشف وحدت جامع و حاكم بر هر سوره كه مفسر در پرتو آن مي تواند به مقاصد و محتواي سوره دست يابد. بنابراين براي دستيابي به وحدت غرض بايد پيام سوره ها را اساس فهم آيات آن سوره تلقي كرد كه پيرامون همان غرض نازل شده اند. از آنجا كه هر نظريه اي مورد قبول حتمي واقع نمي شود نظريه وحدت غرض نيز در قرن اخير با موافقان و مخالفاني رو به رو بوده است از جمله موافقان اين نظريه سيد قطب در في ظلال القرآن و مراغي در تفسير المراغي از دانشمندان اهل سنت و علامه طباطبايي در الميزان و شهيد سيد محمدباقرصدر در مجاز القرآن از علماي اهل تشيّع مي توان نام برد. همچنين از جمله مستشرقان كه به مخالفت با نظريه وحدت غرض پرداخته اند جان آرتور آربري و از دانشمندان مسلمان، شوكاني در فتح القدير در شمار مخالفان وحدت غرض قرار دارد. اعتقاد به توانايي قرآن در پاسخ گويي به نيازهاي انسان، حجيّت ظواهر قرآن، فهم قرآن وظيفه همگاني، عدم تحريف قرآن، توقيفي بودن ترتيب آيات قرآن و... از جمله مباني هستند كه در پژوهش حاضر براساس آنها به بررسي نظريه وحدت غرض پرداخته شده است. دستاوردهايي كه از اين پژوهش حاصل شده، ردّ شبهات خاورشناسان درباره ي وحدت و ترتيب قرآن، آشكار كردن اعجاز بياني و نظم قرآن، نگاه سيستمي به قرآن و حل اختلافات تفسيري و... مي باشد. براي بررسي وحدت غرض سوره ها بايد دقت داشت كه معيارهاي كشف غرض از مكانيزم و روش منطقي برخوردار باشند در صورت رعايت نكردن اين امر غرض سوره ها مورد هجمه قرار مي گيرد و با حكيم بودن خداوند متعال سازگار نخواهد بود؛ چرا كه حكمت خداوند ايجاب مي كند كه غرض سوره كشف كردني باشد نه وضع كردني. از مهم ترين روش هاي كشف غرض سوره ، سياق بندي است در اين روش معيار پيوستگي سياقي است به همين دليل در اين پژوهش به دسته بندي سياق ها و به پيوستگي ادبي و محتوايي آنها پرداخته شده سپس عناوين مناسب و قدرمشترك سياق ها و فصل هاي سوره بررسي شده است، از ديگر روش هاي فرعي كه در اين پژوهش از آنها بهره گرفته شده عبارت اند از :الف) غُرَر آيات ب) هماهنگي سوره با مكي و مدني بودن پ) آيات آغازين و پاياني و تأثير آنها بر وحدت غرض سوره و... مي باشد كه با تطبيق مصداقي بر سوره هاي مائده و انعام اين نتيجه حاصل شد كه غرض سوره ي مائده دعوت به پايبندي بر عهود و نفي نقض آنهاست، و غرض سوره ي انعام بيان توحيد خداي تعالي و مسائل اعتقادي و اصول دين است. بنابراين پژوهش حاضر درصدد روشمند كردن كشف غرض سوره ها و در پي اثبات اين نظريه است كه يكي از وجوه اعجاز قرآن در زمينه وحدت غرض و پيوستگي مطالب هر سوره است.

1396/1/21

40635