پ.الف.177

كارشناسي ارشد

ادبيات فارسي

پيام نورشيراز

96-1395

02/11/1395

195ص.

فولادي، غلامرضا

اميني لاري، ليلا

كتابنامه :ص.185-188

شناخت متفكران هر جامعه مساوي با شناخت انديشه، جهان بيني و اوضاع اجتماعي آن جامعه است. موضوع مرگ يكي از انديشه هاي مهم است كه با بررسي آن مي توان در فرايند شناخت اجتماع، به نتايجي رسيد. هدف از انجام اين پژوهش مطالعه، بررسي و مقايسه ي نمود انديشه¬ي مرگ، نگرش، تأثير مسائل سياسي، اجتماعي مانند يأس و نااميدي و فلسفه ي پوچي در اشعار حميد مصدق، منوچهر آتشي، محمدعلي سپانلو و طاهره صفارزاده است. پژوهش حاضر به شيوه ي تحليل محتوا به بررسي موضوع پرداخته است. مرگ در راه وطن و عقيده و مرگ فردي در هجران يار، بيش¬ترين مرگ¬هايي است كه مصدق به آن اشاره كرده است. در شعر او زندگي در سايه¬ي ظلم و ستم در تقابل با مرگ در راه آزادي و عشق در ارتباط و تقابل با مرگ قرار گرفته است. مرگ در راه وطن و عقيده، پسركشي، برادركشي، مرگ مجازي و مرگ قهرمانان بومي، ملي و اسطوره¬اي بيش¬ترين مرگ¬هايي است كه آتشي به آن اشاره كرده است. ياغي¬ها در شعر او كساني هستند كه براي اعتلاي نام وطن جانشان را از دست داده¬اند. محمدعلي سپانلو شاعري وطن¬دوست است كه مرگ در راه وطن و زير آسمان آن را ارزشمند مي¬داند. مرگ در راه وطن و عقيده، مرگ تصادفي، مرگ روحي و قلبي و مرگ طبيعي بيش¬ترين مرگ¬هايي است كه سپانلو به آن اشاره كرده است. او در پي مرگ تصادفي است و مرگ اختياري از نظر او حج اكبر است. طاهره صفارزاده شاعري اخلاق¬گراست. مضامين اخلاقي و مذهبي بر نگرش او نسبت به مرگ مؤثر بوده است. شهادت، كشتار بيگناهان در سطح دنيا و مرگ ناگهاني بيش¬ترين مرگ¬هايي است كه كه از آن¬ها سخن گفته است. او نگرشي جهاني نسبت به مرگ دارد. در انديشه¬ي او مرگ¬هاي ناگهاني دست انتقام الهي است. شهادت به¬ ويژه شهادت بزرگان دين تقابل هميشگي حق و باطل را نشان مي¬دهد. بررسي شعر اين شاعران نشان مي دهد كه مرگ انديشي در شعر اين شاعران انديشه گرا نمود خوبي داشته و مسائل سياسي و اجتماعي جامعه بر روي انديشه¬ي آن¬ها مؤثر بوده است. در مجموعه اشعار منوچهر آتشي552 مورد، محمد علي سپانلو 474 مورد، طاهره صفارزاده 305 مورد و حميد مصدق 210 مورد مرگ¬انديشي ديده شد. يأس و بدبيني حاصل از شكست بر انديشه¬ي مصدق، آتشي و سپانلو به خصوص در مجموعه¬هاي اول آن¬ها نسبت به مرگ تأثير گذاشته است؛ اما اين يأس در شعر صفارزاده تأثير چنداني نداشته است. هر چهار شاعر پذيرفته¬اند كه مرگ در دل زندگي جريان دارد. صفارزاده مرگ را به عنوان امري جدي در كنار خوشي¬ها پذيرفته است؛ اما سه شاعر ديگر نگاهي منفي نسبت به مرگ دارند. مرگ در راه وطن و عقيده در انديشه¬ي شاعران مورد بحث ما مرگي ارزشمند و ستوده است.

40578