PHD558

The Comparative Study of Religious Language Problem from Fakhr Razi an​d Stace’s View

دكتري

كلام، گرايش فلسفه دين

مركز تحصيلات تكميلي

1388

1394/11/12

عالي

216ص

مهدوي نژاد، محمدحسين؛ اكبري، رضا

پارسا، عليرضا؛ محمدي، ناصر

206-216ص

Religion, Mysticism, Religious Language, Symbolic Language, Divine qualities, Functionalism, Stace, Fakhre Razi

مهدوي نژاد، محمدحسين؛ اكبري، رضا استاد راهنما پارسا، عليرضا؛ محمدي، ناصر، مشاور دانشگاه پيام نور ، مركز تحصيلات تكميلي

استيس در جايگاه يك فيلسوف تحليل زباني، دين را همسان با عرفان دانسته و گزاره هاي ديني را در قالب زبان بشري و عقل مفهوم ساز، غير قابل بيان و توصيف ناپذير مي داند. وي هستي را داراي دو ساحت طوليِ زماني و لازماني مي داند كه هر مرتبه داراي زبان خاص خويش است. عالم زماني را قلمروي عقل مفهوم سازِ متناهي مي داند، اما دين را متعلق به مرتبه لازماني دانسته كه صرفاً با شهود قابل ادراك مي باشد. از منظر استيس، زبان ديني، نمادين است. قضاياي نمادين براي گزارش واقعيت نمي باشند، بلكه كاركرد آن ها كه برانگيختن عواطف و باورهاي ديني در مخاطبان و انگيزش تجربه ديني است، حائز اهميت مي باشد. فخررازي دين را مجموعه اي از باورهاي كلامي، اخلاقي و دستورات الهي دانسته و رويكرد وي به زبان ديني را مي توان داراي دو بخش اساسي دانست، زيرا ديدگاه وي در زمينه اثبات و شناخت ذات خداوند و معناشناسي برخي از اسماء، اوصاف و افعال الهي بر روش سلبي اتكا دارد. در حيطه معناشناسي برخي اسماء و اوصاف الهي از قبيل: اسم جلاله الله، اسماء مضمر، اسم قدوس، رؤيت خداوند، سمع و بصر و برخي از افعال الهي، بر روش عرفاني و شيوه قرآن تأكيد نموده و از بيان ناپذيري اين اوصاف سخن مي گويد. رازي در حوزۀ معناشناسي اوصاف كمالي مشترك ميان واجب تعالي و موجودات ممكن )وجود، علم، قدرت، حكمت و حيات(، با استفاده از ادله فلاسفه بر اشتراك معنوي )به نحو متواطي( مفاهيم مشترك ميان ذات حق و مخلوقات تأكيد نموده، اما در نهايت صراط مستقيم را در جمع ميان تشبيه و تنزيه مي داند. برخي از مهم ترين موارد اشتراك واقعي رويكرد آن ها، همانا تأكيد بر روش عرفاني و شهودي در مسأله زبان ديني و رويكرد سلبي آن ها به زبان ديني و وراي عقل و نطق دانستن پاره اي از باورهاي ديني است. اما نگاه متفاوت آن دو به دين و برداشت ويژه هر كدام از ايمان ديني، داشتن رويكرد كاركردگرايانه به زبان ديني در باور استيس و حقيقي دانستن آن در نظام فكري رازي و رويكرد ايمان گرايانه متفاوت آن ها به زبان ديني از وجوه اساسي افتراق ديدگاه آن ها مي باشد.

33842