21871پ

Shiite and Sunni scholars the opportunity to discover the purpose of implementing the ideas of law and the way it

كارشناسي ارشد

فقه و مباني حقوق اسلامي

تهران جنوب

1393

1393/11/14

خوب

413ص

شيباني فر، محمدحسن

پوربافراني، عليرضا

405-410ص

Sharia purposes,detection purposes,Sharia purposes permitted deduction of sentencing discretion.

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

تامل و دقت نظر در مسئله مقاصد شريعت حاكي از اين است كه بحث از مقاصد و غايات شريعت ازصدر اسلام معمول بوده است فقيهان متقدم نيز به اين مسئله توجه داشته اند. اما علي رغم اين امر، فقهاي شيعه غالبا" از ورود به مباحث مقاصد شريعت بصورت يك شيوه فقهي دوري كرده اند. شايد مهمترين دليل اين مسئله احتراز فقهاي اماميه از ادله عقليه ظنيه چون قياس ،استحسان ،مصالح مرسله و.. باشد. اما بايد توجه داشت اگر مقاصد شريعت به شيوه هاي معتبر شرعي كشف واثبات شوند مي توانند به عنوان اصول و كليات شريعت در كنار ساير ادله شرعي در استنباط احكام موثر باشند.براين اساس اين تحقيق در جهت پاسخگويي به چند سئوال اصلي تدوين يافته است : اولا" – مقاصد شريعت از چه طرقي كشف مي شوندوحجيت آنها چگونه اثبات مي شوند؟ ثانيا" - مقاصد شريعت چه تاثيري در اجتهاد واستنباط احكام دارند؟ ثالثا"-در ارتباط با حجيت مقاصد بايد گفت ،حجيت مقاصد شريعت ارتباط مستقيمي با طرق كشف آن دارد. به همين جهت حجيت مقاصد وابسته به حجيت راههاي كشف آن است، يعني اگر طرق كشف آنها معتبر و شرعي باشند، اين مقاصد معتبرند، و گرنه فاقد اعتبار شرعي مي باشند. البته استدلال برمقاصد منحصر در طرق و ادله معيني نيست بلكه چندين راه وروش و دليل براي شناخت مقاصد واثبات آنا وجود دارد.مهمترين طرقي كه براي كشف واثبات مقاصد شريعت ذكر شده عبارتند از: استقراء،عقل، تعليل اوامر،ونواهي و نص خاص،استقرا در نصوص در صورتي مي تواند كاشف از مقاصد شريعت باشدكه قطع آور بوده و ضوابط شرعي در آن رعايت شده باشد.در كشف مقاصد شريعت توسط عقل نيز بايد به ادراك قطعي عقل اكتفا نمودو نبايد به ادراكات ظني اعتماد كرد.تعليل نصوص شرعي نيز در صورتي مي تواند مقاصد شريعت را اثبات نمايد كه به تنقيح مناط قطعي يا منصوص العله برگردد. برخي مقاصد نيز با نص خاص قابل اثباتند مانند مقاصد حاجي كه با عمومات نفي عسر و حرج قابل اثبات هستند.درارتباط با تاثير مقاصد شريعت در استنباط احكام فقهي بايد گفت مقاصد شريعت نمي توانند بعنوان منبع حكم در استنباط احكام شرعي جزءادله قرار بگيرند ليكن با نظارت برنصوص ،جهت تفسير و تبين مقصود اصلي شارع ، نقش حياتي و راهگشايي خواهند داشت.در حقيقت اهتمام به مقاصد شريعت سبب مي شود فقيه ظاهر نصوص شرعي را با رويكرد اهداف كلي شريعت تفسير كند. همچنين توجه به مقاصد شريعت در ديدگاه فقيه در تشخيص حجت و غير حجت موثر است . چنانچه ممكن است فقيهي روايتي را علي رغم صحت سند،به دليل مغايرت با مقاصد شريعت حجت نداند.به علاوه توجه به مقاصد شريعت در تعيين حدود مفاهيم شرعي ،تشخيص حكم اهم در تعارض احكام و همچنين در استنباط حكم مسائل مستحدثه تاثير بسزايي دارد.البته لازم به ذكر است جايگاه اجتهاد مقاصدي در احكامي است كه علل و غايات آنها به طور يقيني قابل كشف باشند. در اين احكام نيز كاربرد اجتهاد مقاصدي در احكام متغير اين حوزه است و در اصول و احكام ثابت جايي براي اجتهاد مقاصدي وجود ندارد. خلاصه مطلب اين است كه ،عمده مسئله اي كه در اين پايان نامه پي گيري شده ؛ كشف و اثبات مقاصد شريعت با طرق معتبر و شرعي و تاثير اين مقاصد در استنباط احكام ،در حوزه احكام معقول المعنا(يعني احكامي كه علل وغايات آنها به نحو يقيني قابل كشف هستند ) و متغير مي باشند.

1394/08/23

27835