PIR 131

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

91/11/29

اكرم رحماني

يوسف اسماعيل زاده

رحماني،اكرم , اسماعيل زاده،يوسف

منظومه سرايي به زبان گيلكي از دوران مشروطيت در گيلان آغاز شد (از سال 1285 ش ) و پس از آن تا كنون پس از چند دهه ركود دوباره رواج يافته و رونق گرفته است . در اين پايان نامه ، منظومه هاي گيلكي طي دو دوره بررسي و تحليل شده است :دوره ي نخست از مشروطيت تا پيروزي انقلاب اسلامي ( از 1285 ش تا بهمن 1357 ش )دوره ي دوم از پيروزي انقلاب اسلامي تا امروز ( از بهمن 1357 ش تا 1391 ش )هر يك از منظومه ها از جهت عناصر داستان( صحنه ، شخصيت ، گفت وگو و زاويه ي ديد ) ، درون مايه و مضامين ، وزن و قالب ، واژگان ، زبان از نظر معنايي وبارزترين آرايه هاي ادبي بررسي گرديد.جهت كسب نتيجه ي مطلوب علاوه بر تحقيقات كتابخانه اي،كار مصاحبه با شاعران( آنهايي كه در قيد حيات بودند)نيز به صورت ميداني صورت گرفت . پس از تحليل منظومه ها در فصل پنجم، نتايج آماري – تحليلي و سير منظومه سرايي در گيلان مورد بررسي قرار گرفت .برخي نتايج به دست آمده از هر دو دوره آن است كه 05/ 47 درصد منظومه هاي گيلكي در قالب مثنوي ،17/41 درصد در قالب نيمايي ،8/5 درصد درقالب ترجيع بند، 94/2 درصد در قالب مسمط و 94/2 درصد در قالب قصيده سروده شده اند.ميانگين اندازه ي منظومه ها در هر دوره 154 بيت در قالب هاي سنتي و 284 سطر در قالب هاي نيمايي است .منظومه ها از نظر درون مايه به ده گروه تقسيم بندي مي شوند كه عبارتند از : اجتماعي – سياسي 47 /26 درصد ، اخلاقي 52/23 درصد ، اجتماعي 76/11 درصد ، طنز اجتماعي8 / 8 درصد ،عشق 8/8 درصد ، حماسي 8/8 درصد ، زندگي نامه ي خود نوشت 9/2 درصد ، توصيفي 9/2 درصد ،اخلاقي- اجتماعي 9/2 درصد واخلاقي – عرفاني 9/2 درصد.گرايش به واژگان بومي - محلي ، عاميانه و اصطلاحات ساده ي روزمره ، زبان منظومه ها را ساده و روان ساخته است .از ميان آرايه هاي ادبي توجه شاعران به ترتيب به ارسال المثل ، تشخيص ، كنايه و تشبيه معطوف شده است .عوامل محيطي ، اجتماعي ، آداب و رسوم و فرهنگ گيلان در منظومه هاي گيلكي تاثير فراواني گذاشته است .

27764