20805پ

The Study of Cognitive Characteristics of Elementary School Persian Textbooks

دكتري

زبان‌شناسي همگاني

مركز تحصيلات تكميلي

1394

1394/03/24

عالي

153ص

زندي، بهمن

روشن، بلقيس؛ قاسم پور مقدم، حسين

129-140ص

142-150ص

cognitive linguistics, cognitive semantics, textbook, Persian, elementary course

دانشگاه پيام نور/ مركز تحصيلات تكميلي

اين پژوهش مطالعه اي از نوع تحليل محتوا در حوزه زبان شناسي شناختي است. اين پژوهش با هدف بررسي ويژگي هاي شناختيِ كتاب هاي درسي فارسي دوره ابتدايي و همچنين بررسي ميزان انطباق اين ويژگي ها با ويژگي هاي شناختي شناخته شده صورت گرفت. چهار نظريه مهم معني شناسي شناختي –استعاره مفهومي، طرح واره تصوري، فضاي ذهني و آميختگي مفهومي- به عنوان چهار ويژگي مهم شناختي در نظر گرفته شد. جامعه آماري پژوهش، كليه متون منثور كتاب هاي درسي بخوانيم فارسي شش پايه تحصيلي دوره ابتداييِ مربوط به سال تحصيلي 1392-93 بود. از ميان 5773 جمله كتاب ها، 6610 استعاره كاركردي، 1285 طرح‌واره تصوري پايه و 8376 فضاساز استخراج گرديد. از مجموع 210 درس اين كتاب ها، 14 درس استخراج شد كه به‌طور كامل، آميختگي مفهومي- هفت درس در قالب «حيوان سخنگو» و هفت درس در قالب «پديده سخنگو»- در آنها نمود يافته است. پس از استخراج داده ها، آنها به لحاظ كيفي و توصيفي مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج بررسي داده هاي مذكور نشان مي دهد كه كتاب هاي مورد مطالعه از ويژگي هاي شناختي برخوردار است و بيشترين ميزانِ كاربرد، به فضاسازها و كمترينِ آن، به آميختگي مفهومي تعلق دارد.در زمينه انطباق اين ويژگي ها با ويژگي هاي شناخته-شده، نتايج نشان مي دهد كه در تماميِ موارد، ويژگي هاي شناختي كتاب ها، منطبق با ويژگي هاي شناخته شده هستند. تنها در زمينه استعاره وجوديِ حجمي، نتايج بررسي-ها نشان مي دهد كه به نظر مي رسد محدوده اين استعاره در زبان فارسي وسيع تر است و علاوه بر سه قلمروي مقصدِ «اشياء فيزيكيِ نامعين»، «سطوح فيزيكي و غيرفيزيكي» و «حالات»، دو قلمروي «رويداد» و «كنش» را نيز در برمي‌گيرد

1394/04/06

26755